Мукъаддес Китап: Сырларнынъ ачылувы
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-01-27T08:55:10.663384+00:00

Мукъаддес Китап

Мукъаддес Китап

1. Инджиль
2. Алланынъ Адлары
3. Сёзлюк
4. Узунлыкъ Ольчюлери (инджиль)

5. Сепильген Шейлернинъ Ольчюлери Ве Шингенлик Ольчюлери

6. Инджиль Девринде Къулланылгъан Агъырлыкъ Ольчюлери Ве Акъчалар

7. Инджиль Деври Хронологиясы (м.э. 30 – М.с. 100 С.)

8. Ибраим Ве Агъа-къардашларынынъ Эвлятлары

9. Теврат Ве Зебур Китапларында Олгъан Иса Месих Акъкъында Базы Пейгъамберликлер Ве Оларнынъ Беджерилюви

10. Хариталар

Мукъаддес Китап акъкъында

«Мукаддес Китап» деген ад текликте къулланылса да, аслында, бу, китаплар джыйынтыгъыдыр. Бу китапларнынъ джыйынтыгъы – Алланынъ Сёзюдир (къ. юн. библиа сёзю «китаплар» манасыны анълата; шу сёзнен Мукъаддес Китапнынъ ады бутюн дюнья тиллеринде пейда олды). Бу китапны адет-узьре эки къысымгъа болелер: Эски Васиет (Иса пейгъамбер догъмаздан эвель язылгъан китаплар) ве Янъы Васиет (Иса пейгъамбернинъ яшайышынен багълы олгъан заман акъкъында ве Онынъ олюми ве тирилювинден сонъраки девир акъкъында язылгъан китап ве мектюплер).

Мукъаддес Китап башкъа тюрлю де болюне, бу неширде биз тамам шу усулны къулланамыз. Мукъаддес Китапнынъ биринджи джыйынтыгъы Теврат эди. Шу адны Мукъаддес Китапнынъ биринджи беш китабы ташыйлар. Оларнынъ башкъа ады Мусанынъ Беш Китабы я да Мусанынъ Къануны. Булардан сонъ Тарихий китаплар келе, мында Ханаан топрагъына кирген сонъ, Исраиль девлетининъ ильк тарихий вакъиалары тасвир этиле, девлетнинъ мейдангъа келюви ве Исраильнинъ биринджи падишалары акъкъында, озь топрагъындан сюргюн этильген халкънынъ фаджиасы ве сонъраки къайтувы акъкъында айтыла. Бундан сонъ кельген Зебур ве икмет китаплары адлы джыйынтыкъта еудий халкъынынъ шахсий ве ичтимаий литургиясы, эм де земаневий ве осеяткъан несильни огретюв ичюн муим олгъан насиатлар ер ала. Бундан сонъ Пейгъамберлернинъ китаплары келе, оларны бизге Исраиль ве Ехуда девлетлерининъ пйгъамберлери къалдыргъандыр. Бу пейгъамберлер халкъкъа Алланынъ Сёзюни кетире, халкъны арткъа, озь Яратыжысына къайтара ве агъыр мусибетлер вакътында джесарет бере эдилер. Шуны къайд этмек керек ки, юкъарыда айтылгъан китапларнынъ чокусы хронологик тертипте дегиль, адет-узьре мевзулар шекильде ерлештирильгендир. Китаплардаки вакъиалар ве пейгъамберлернинъ хызмети акъкъында тафсилятлыджа хронологик малюмат алмакъ ичюн, Сизлерни хронологик джедвеллерге мураджаат этмеге риджа этемиз, оларны неширимизнинъ сонъунда тапа билесиз. Юкъарыда айтылгъан джыйынтыкълар умумий оларакъ 39 китапны къаплап ала, олар миляттан эвель бир бучукъ бинъ йыл девамында еудий ве арамий тиллеринде чешит муэллифлер тарафындан язылгъандыр. Оларнынъ эсас вазифеси – Алла ве еудий халкъынынъ арасындаки мунасебетлер, сонъра да бутюн инсаниетнен мунасебетлер акъкъында айтып бермектир.

Сонъра кельген 27 китап, эксериетинен къадимий юнанджа язылып, ичине энъ эвеля Инджиль джыйынтыгъыны алалар. Инджильге кирген китаплардан дёрт китап Иса Пейгъамбернинъ аяты, талиматы, олюми ве тирилюви акъкъында икяе этелер. Биринджи бакъышта бу дёрт китап айны вакъиалар акъкъында язылгъан, ве оларнынъ бир чокъ ерлери текрарлана, деген фикир догъмакъ мумкюн. Бир тарафтан бу догърудыр, лякин дёрт айры-айры икяе башкъа-башкъа муэллифлер тарафындан язылып, тек бир дане аятнынъ шаатлары олып келелер ве шунынънен бирликте, олып кечкен вакъиаларнынъ энъ толу тасвирини алмагъа ярдым этелер. Шу дёрт китапнен (бирисининъ догърудан-догъру девамы олгъан) Эльчилернинъ фаалиети китабы сыкъы багълыдыр. Мында Исанынъ кокке котерильгенинден сонъ, месихчилер джемиетининъ биринджи йыллары акъкъында ве Онынъ шегиртлери Рим империясынынъ сакинлери арасында Къуванчлы Хаберни даркъатып башлагъанлары акъкъында айтыла. Къалгъан китаплар Эльчилернинъ язылары адында топланып, озюнинъ ичине Иса Пейгъамбернинъ шегиртлери иманлылар джемиетине ве айры адамларгъа иманларыны пекитмек ве догъру ёлгъа къоймакъ ниетинен, агъыр сынавлардан кечмеге ярдым этмек ичюн язгъан мектюплерни топлай. Джыйынтыкъны Юханнынъ Сырларнынъ ачылувы китабы екюнлей; мында символик бир тиль ярдымынен Алланынъ Онъа къаршы тургъан кучьлерге къаршы гъалебеси тасвирлене.

Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимесининъ тарихы

Шимдики заманда, 2016 сенесине къадар, Мукъаддес Китап дюньянынъ бир чокъ тиллерине терджиме этильди. Толусынен беш юз тильден чокъ тиллерге терджимеси бар (шимди дюньяда аман-аман еди бинъ тиль бар деп эсаплана), Китапнынъ базы къысымлары исе эки бинъ тильден зияде тиллерге терджиме этильди.

Бизге белли олгъан къырымтатар тилинде биринджи терджимелер XIV-юнджи асыргъа аиттир. Энъ белли къадимий ядикярлыкъта Кодекс Куманикусте къыпчакъ-къуман-половец тилине биринджи кере терджиме этильген Алланынъ Он Эмирини, Сулейманнынъ Икметли сёзлер китабындан парчаларны, Инджильден алынгъан парчаларны, «Бизим Бабамыз» дувасыны ве Зебурдан алынгъан бир сыра йырларны тапмакъ мумкюн. XVIII-инджи асырнынъ ортасына Марк, Юхан, Матта, Луканен берильген Инджиль аиттир (Къаракъоба метинлери). Бу метинлер шимдики вакъыткъадже толу шекильде келип етмедилер, лякин оларнынъ базы парчалары сакъланып къалгъан. XX-нджи асырнынъ 70-инджи сенелеринде Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимесини «Мукъаддес Китапны терджиме институты» башлады. О заман Юнус пейгъамбернинъ китабы терджиме этильди (1978 с.), сонъра Маттанен берильген Инджиль терджиме этилип, нешир этильди (1985 с.). Иш 1990-ынджы сенелери девам эттирильди; о заман 1996 сенеси Озьбекистанда «Эйи Хабер» китабы нешир этильди, онынъ ичине Юхан, Луканен берильген Инджиль, Эльчилернинъ фаалиети ве Якъупнынъ мектюби кирди. Сонъра иш XXI-инджи асырда Къырымда девам этти; бир-бири артындан «Иса Месих акъкъында риваетлер» (2002 с.), «Алланынъ пейгъамберлери» (2005 с.), «Маттанен берильген Инджиль» (2006 с.), «Сулейманнынъ икмети» (Икметли сёзлер ве Джемаат башы, 2008 с.), «Инджиль» (Матта, Марк, Лука, Юхан ве Эльчилернинъ фаалиети, 2008 с.), «Теврат» (Башланув, Чыкъыш, Къануннынъ текрары, 2009 с.) ве «Зебур» (2011 с.) китаплары басылды.

2002-нджи сенесинден башлап 2015-инджи сенесине къадар бу терджименинъ устюнде «Мукъаддес Китапны терджиме институты»нынъ хадимлер группасы «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер» тешкилятынынъ мутехассысларынен берабер иш бирлик яптылар. Терджиманлар группасынынъ огюнде тургъан эсас макъсат – къадимий еудий, арамий ве юнан тиллеринде язылгъан асыл метиннинъ манасыны догъру акс этмек эди.

Бу терджиме япылгъанда, эсас менба оларакъ шимдики заманда энъ нуфузлы деп эсаплангъан метинлернинъ нешири ве тенкъидий аппарат къулланылгъандыр. Къадимий еудий тили ичюн – бу Biblia Hebraica Stuttgartensia, 5-инджи нешир; мында Ленинград Кодекси шеклиндеки Масора метини такъдим этильгендир, бу метин къарарнен м. с. 1000-инджи йылы битирилип, сонъра бир чокъ даа да къадимий олгъан метинлернен тенъештирильди ве догъуртылды. Къадимий юнанджа язылгъан метинлер ичюн исе бойле менба оларакъ Greek New Testament (UBS, 4-юнджи нешир) къулланылды, бу метин толусынен Novum Testamentum Graece, Nestle-Aland 27-нджи неширинен айныдыр. Бу метин бир чокъ къадимий эльязмаларгъа эсасланып тизильди, оларнынъ арасында IV-V асырларгъа аит Синай, Александрия ве Ватикан Кодекслеринден япылды. Бу кодекслерге еудий китапларынынъ (Эски Васиетнинъ) терджимелери де кирди; бу терджимелерге Септуагинта деген ад берильди.

Юкъарыда къайд этильген менбалардан гъайры, терджиманлар озь ишинде эллеринде олгъан Мукъаддес Китапларнынъ башкъа тиллерге япылгъан терджимелеринен иш туттылар, бу терджимелер арасында рус, украин, озьбек, тюрк ве башкъа тиллерге япылгъан терджимелер. Бойле ишнинъ макъсады – метинни даа да яхшы анъламакъ ве терджимелернинъ башкъа вариантларынен таныш олмакъ эди. Бизим базы окъуйыджыларымыз 1876 сенесининъ Синодаль терджимеси деп адландырылгъан ве кениш даркъалгъан Мукъаддес Китапнынъ рус тилине япылгъан терджимесинен таныш олмакъ мумкюнлер. Бизлер терджимелеримизде бу терджимеге мураджаат эткен олсакъ да, оны темель оларакъ къулланмадыкъ. Озюнинъ къыйметине бакъмадан, бу терджиме 150 йыл эвельси япылды; о заманларда терджименинъ башкъа принциплери ишлетиле эди, ве о заманларда базы къадимий менбалар эльде ёкъ эди. Бизим терджимемизде дикъкъат айры бир терджимеге дегиль де, энъ эвеля къадимий менбаларгъа берильди. Лякин сизни ишандырмакъ истеймиз ки, бизим терджимемиз ве Синодаль терджимеси арасында мана джеэттен фаркълар олса биле, бу фаркълар минималь олып, метиннинъ умумий менимсевине тесир этмей.

Метиннинъ мана ве шекли бир къач этаптан ибарет олгъан эр тарафлама тешкерювлерден кечти. Асыл мананынъ догърулыгъындан гъайры, группа бу мананы земаневий, окъуйыджыларгъа анълайышлы олгъан, яхшы эдебий тильде акс эттирмеге гъайрет этти. Биринджи басамакъта, тафсилятлы азырлыкъ ишлери этильген сонъ, къырымтатар тилине терджиме япылды. Сонъ теологик муаррирнинъ тарафындан терджеме къадимий эльязмаларнен тенъештирильди. Экинджи басамакъта Къырымнынъ чешит ерлеринде яшагъан къырымтатарлар да, къадын ве эркеклер, эсли башлы ве яшлар, бильгили ве къырымтатар тилинде агъзавий шекильде субетлешкенлер, терджимени тешкермеге ярдым эте эдилер. Учюнджи басамакъта терджименен филолигик муаррир чалышты. Эр бир басамакъта терджимеге янъы тюзетмелер къошулды. Ишнинъ нетиджесинде терджименинъ эр бир къысмы эльязмаларнен чокъ йыл чалышкъан ве зенгин терджиманлыкъ теджрибеси олгъан консультант тарафындан козетильди.

Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимеси он учь йылгъа къадар девам этти.

Ярдымджы материаллар

Бу терджиме ярдымджы материалларнен берабер бериле. Бу материаллар Мукъаддес Китапнынъ асыл метинининъ бир къысмы дегиллер, амма окъуйыджылар даа да яхшы анъласын деп, къошулгъанлар.

Эр бир китаптан эвель кучюк сёз башы кирсетиле, мында тарихий контекст акъкъында, эсас мевзулар акъкъында малюмат, ве сыкъ-сыкъ китапнынъ къыскъа планы бериле. Айры китаплар манаджа къысымларгъа болюнген ве бу къысымларнынъ серлевасы къайд этильгендир, бу серлевалар икяенинъ мевзусы акъкъында къыскъа хабер берелер. Йылдызчыкънен (*) къайд этильген базы сёзлер, фразалар ве аетлерге саифенинъ сонъунда сноскалар бериле; мында анълашылмагъан адлар, сёзлер, медений хусусиетлернинъ манасы анълатыла, я да аетнинъ башкъа манасы бериле. Китапнынъ сонъунда къыскъа сёзлюк бериле; мында базы муим терминлер, анъламлар, базы ад ве джогърафия адлары да анълатыла. Сёзлюктен гъайры, тасвирий менба оларакъ, Ибраим атанынъ несиллер джедвели де бардыр. Къадимий ольчюлерни тасавур этмек ве оларны шимдики ольчюлернен тенъештирмек ичюн, биз ольчюлер джедвелини де кетиремиз. Бундан да гъайры, тасвирий васта оларакъ къадимий дюньянынъ хронология джедвели ве къадимий дюньянынъ хариталары теклиф этиле. Бунъа къошма оларакъ, башкъа материаллар да бардыр. Бу материаллар Сизлерге окъугъан шейлеринъизни даа да яхшы анъламагъа ярдым этер деген умюттемиз.

Нетидже

Мукъаддес Китап – инсаниетнинъ тарихында буюктен-буюк китаптыр, медениет ве иджат этюв сааларынынъ чокъусына тесир эткен дюнья эдебиятынынъ классикасыдыр. Лякин о, энъ эвеля, Алланынъ ве инсаниетнинъ арасында олгъан мунасебетлер тарихыдыр, Онынъ Озю акъкъында вахийи ве Онынъ истегени акъкъындадыр. Биз умют этемиз ки, бу терджиме къырымтатар халкъына бу хазинени ана тилинде ачаджакъ ве инсанларгъа Алланынъ къанунларына коре яшамагъа ярдым этеджектир.

«Мукъаддес Китапны терджиме институты» ве «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер» тешкилятлары терджиманларгъа ве муаррирлерге, бу неширни басып чыкъармагъа ярдым эткенлернинъ эписине озь буюк миннетдарлыгъыны бильдирелер.

Урьмет иле,

«Мукъаддес Китапны терджиме институты» ве «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер»нинъ ишдешлери

Къыскъарувлар

ас. | асыр
б. | баб, я да баблар
бакъ. | бакъынъыз
къ. арам. | къадимий арамий тилинде
къ. еуд. | къадимий еудий тилинде
къ. юн. | къадимий юнан тилинде
къыяс. | къыясланъыз
Мас. | Масора, къадимий еудий эльязма
м. с. | миляттан сонъ, я да Иса пейгъамбер догъмаздан сонъ
м. э. | миляттан эвель, я да Иса пейгъамбер догъмаздан эвель
рус. | рус тилинде
с. | сене, я да сенелер
Септ. | Септуагинта, къадимий юнан терджиме эльязмасы

Инджиль

Инджиль

1. Сырларнынъ Ачылувы

Сырларнынъ Ачылувы

Сырларнынъ Ачылувы

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22

Сырларнынъ ачылувы

Бу китапнынъ муэллифи акъкъында эски заманлардан берли тартышмалар токътамай. Базылары, бу китапны эльчи Юхан, Инджильнинъ дёртюнджи къысмынынъ ве учь мектюпнинъ муэллифи язды, деп саялар. Муэллиф бу китапны, бесе-белли, милятнынъ 90-ынджы сенелеринде, император Домициан месихчилерни зулумгъа огъраткъанда, Патмос адасында экинджи кере сюргюн этильген вакъытта язгъан.

Китап биринджиден Кучюк Асиядаки (шимдики Тюркие) месихчилер джемиетлерине мураджаат эте. О, къувулгъанларгъа келеджекте не оладжакъ суалине джевап бере: Иса Месих кене ер юзюне келеджек, Аллагъа ве Онынъ халкъына къаршы баш котергенлернинъ эписини енъеджек, Онъа садыкъ олгъан адамларгъа эбедий мукяфат береджек. Китапнынъ саифелеринден даа месихчилер джемиетлери ичине сокъулгъан ялан оджаларгъа нисбетен тенбие сеси эшитиле.

Бу китап дюнья тарихынынъ сонъу ве яманлыкъ устюнден яхшылыкънынъ гъалебеси акъкъында кучьлю ве унутылмайджакъ суретлер яраткъан Мукъаддес Китапнынъ пейгъамберлернинъ адетлерини девам эте. Бу къыйын тарифленген ве анълашылгъан китап шиирий образлар ве даа ерине келеджек пейгъамберликлерге толу.

Иманлыларнынъ еди джемиетине мектюплер (1–3 б.). Коклердеки тахт (4 б.). Бурулгъан кягъыт ве Къозу (5 б.). Бурулгъан кягъытнынъ печатлары (6 б.). Тамгъа къоюлгъан 144 000 исраилли. Тахтнынъ алдында сайысыз чокълукъ (7 б.). Еди боразан (8–9 б.). Китапчыкъ (10 б.). Эки шаат (11 б.). Къадын ве аждерха (12 б.). Денъизден чыкъкъан джанавар ве ерден чыкъкъан джанавар (13 б.). Учь мелек. Алланынъ гъазабы ерге тёкюле башлай (14 б.). Еди мелек ве Алланынъ гъазабынен толу еди пиала (15–16 б.). Айваннынъ аркъасында отургъан къадын (17 б.). Вавилоннынъ ёкъ этилюви (18 б.). Коктеки къуванч. Айван ве ялан пейгъамбернинъ якъаланувы (19 б.). Шейтаннынъ бинъ йылгъа къапалувы. Олюлерге чыкъарылгъан укюм (20 б.). Янъы шеэр Ерусалим (21 б.). Яшайыш озени. Исанынъ къайтаджагъы якъындыр (22 б.).

1

Иманлыларнынъ еди джемиетине селям

1^1+Алла келеджек шейлерни Иса Месихке ачкъан. Якъынларда оладжакъ шейлерни Алланынъ къулларына бильдирмек ичюн, Иса Месих Озь мелегини къулу Юхангъа ёллады ве бу хаберни айтты. 2+Юхан Алланынъ Сёзюни ве Иса Месих акъкъында хаберни, яни корьген шейлернинъ эписини бильдирди. 3+Бу пейгъамберлик сёзлерини окъугъан ве динълеген, эм де мында язылгъан шейлерни акъылда туткъан адам бахтлыдыр! Бекленильген вакъыт энди якъындыр!

4+Юхан –

Кучюк Асиядаки еди иманлыларнынъ джемиетине:

Шимди ве эвельде бар олгъан, энди де келеяткъан Алла ве Онынъ тахты алдында тургъан еди Рухлар сизге эйилик ве тынчлыкъ-аманлыкъ берсин! 5Ишанчлы Шаат, олюлер ичинден биринджи олып тирильген ве ер юзюндеки падишаларнынъ Султаны олгъан Иса Месих де сизге эйилик ве тынчлыкъ-аманлыкъ берсин! О, бизни севгени ичюн, Озь къаныны тёкип, бизни гуналарымыздан къуртаргъаны 6+ве бизни Алла Бабанынъ падишалары ве руханийлери япкъаны ичюн, Онъа эбедиен шан-шурет ве къудрет олсун! Амин.

7+Мына, О, булутларнен келе!

Оны эр бир козь корер,

Онынъ беденини хачкъа мыхлагъанлар да Онъа бакъар.

Дюньянынъ бутюн къабилелери

Онынъ ичюн гъамнен агълайджакъ.

Эбет, бойле оладжакъ! Амин.

8– Мен – Альфа ве Омега, Башланув ве Сонъ, – дей Рабби-Тааля. – Мен барым. Эвельде бар эдим, энди де келеятам. Мен – Къудретли Аллам.

Юханнынъ Патмос адасында корьген руясы

9+Мен – Юханым, дин къардашынъызым, Иса Месихнен бирликте олып, сизнен берабер къувулам, сизнен берабер Алланынъ падишалыгъында булунам, сизнен берабер сабыр этем. Алланынъ Сёзюни ве Иса Месих акъкъында хаберни даркъаткъаным ичюн, мени Патмос адасына сюргюн эттилер. 10+Раббининъ куню[*] мен Рухнынъ тесиринде эдим. Аркъамдан боразан сесине ошагъан кучьлю бир сес эшиттим. 11О:

– Корьгенлеринъни китапкъа яз ве Кучюк Асиядаки еди иманлыларнынъ джемиетине: Эфес, Смирна, Пергам, Тиатира, Сарда, Филадельфия ве Лаодикея шеэрлерине ёлла, – деди.

12+Меннен лаф эткен ким олгъаныны корьмек ичюн, артыма айландым ве айлангъанымнен еди алтын лампат таягъыны корьдим. 13+Лампат таякъларынынъ ортасында, табанына къадар узун урба кийген ве кокюсине алтын къушакъ такъкъан адамгъа ошагъан бириси корюнди. 14+Онынъ башы ве сачлары беяз юнь, къар киби ап-акъ, козьлери алевленип янгъан атеш киби эди. 15+Аякълары атеште темизленген ве йылтыравукъ тунчкъа ошай, сеси терен сувларнынъ шувултысы киби эди. 16+Онъ къолунда О, еди йылдызны тута, агъзындан эки тарафлы кескин къылыч чыкъып тура эди. Онынъ бети бутюн кучюнен парылдагъан кунеш киби эди.

17+Оны корьгенимнен, аякълары астына олю киби йыкъылдым. О, онъ къолуны устюме къойып, бойле деди:

– Къоркъма! Мен Биринджи ве Сонъкидирим. 18+Мен тирим. Ольген эдим, амма бакъ, энди Мен эбедиен тирим. Менде олюлерни тирильтмеге кучю бар, Манъа олюлернинъ дюньясынынъ къапусыны ачып олгъан анахтарлары берильгендир. 19Шунынъ ичюн, сен корьгенлеринъни, шимди не олгъаныны ве бундан сонъ не оладжагъыны яз. 20Онъ къолумда сен корьген еди йылдыз ве еди алтын лампат таягъынынъ сыры шунда: еди йылдыз – еди иманлылар джемиетининъ мелеклери, еди лампат таягъы исе – еди джемиеттир.

2

Эфес шеэриндеки иманлыларгъа мектюп

2^1+Эфестеки иманлылар джемиетининъ мелегине яз:

«Еди йылдызны онъ къолунда Туткъан, еди алтын лампат таягъы ортасында Юрген бойле дей:

2+Сенинъ ишлеринъ, эмегинъ ве сабырынъны билем, яман адамларгъа къатланмагъанынъны да билем. Эльчи олмагъан, лякин озьлерине эльчи дегенлерни сен сынадынъ ве олар яланджы олгъанларыны ачтынъ. 3Сен чокъ сабырлысынъ. Меним Адым ичюн башынъдан чокъ шей кечирдинъ ве болдурмадынъ. 4+Амма санъа къаршы бойле айтам: сен Мени ве башкъаларны эвельден севгенинъ киби севмейсинъ. 5Не къадар алчакъ тюшкенинъни тюшюн! Тёвбе эт ве эвельки ишлеринъни яп. Буны япмасанъ, тёвбе этмесенъ, тезден сенинъ янынъа келип, лампат таягъынъны еринден алып ташларым. 6Лякин сенинъ яхшы тарафынъ бар: Николай тарафдарларынынъ ишлерини кореджек козюнъ ёкъ. Меним де оларны кореджек козюм ёкъ.

7+Рухнынъ иманлылар джемиетлерине айткъан лафларыны къулагъы олгъан эр бири эшитсин. Енъеджек адамгъа Алланынъ дженнет багъчасындаки яшайыш тереги мейвасындан ашамакъ акъкъыны береджегим».

Смирна шеэриндеки иманлыларгъа мектюп

8+Смирнадаки иманлылар джемиетининъ мелегине яз:

«Биринджи ве Сонъки, ольген ве тирильген Бири бойле дей:

9+Сенинъ азапларынъны ве фукъарелигинъни билем. Амма сен зенгинсинъ! Озьлерине еудий дегенлернинъ сени яманлагъаныны да билем. Лякин олар еудий дегиль, олар – Шейтаннынъ топлашувыдыр. 10+Башынъа тюшеджек азаплардан къоркъма. Мына, Шейтан сизлерни сынамакъ ичюн, аранъыздан базыларны алып, тюрьмеге ташлайджакъ, ве он кунь къадар сиз азап чекеджексиз. Ольгендже садыкъ къал, ве о вакъыт Мен санъа яшайыш берерим, о, санъа тадж дайын олур.

11+Рухнынъ иманлылар джемиетлерине айткъан лафларыны къулагъы олгъан эр бири эшитсин. Енъеджек адам экинджи олюмден ич бир зарар корьмез».

Пергам шеэриндеки иманлыларгъа мектюп

12+Пергамдаки иманлылар джемиетининъ мелегине яз:

«Эки тарафлы кескин къылычнынъ Сабысы бойле дей:

13Яшагъан еринъни, Шейтаннынъ тахты олгъан ерде яшагъанынъны билем. Эм де билем ки, Меним Адыма япыша бересинъ, ве атта Шейтан яшагъан ерде, аранъыздаки ишанчлы шаатым Антипа ольдюрильген куньлерде де сен Манъа олгъан иманынъдан къайтмадынъ. 14+Лякин санъа къаршы меним бираз айтаджагъым бар: аранъызда Беламнынъ огретювини туткъанлар бар. Белам Балакъны огреткен эди, ве Балакъ Исраиль огъулларыны ёлдан урды; олар путкъа къурбан этильген этни ашады ве ороспулыкъ яптылар. 15+Сизинъ аранъызда Николай тарафдарларынынъ огретювини туткъанлар да бар. 16+Шунынъ ичюн тёвбе эт! Буны япмасанъ, Мен тезден алдынъа барып, Озь агъзымдаки къылычнен оларгъа къаршы дженк этерим.

17+Рухнынъ иманлылар джемиетлерине айткъан лафларыны къулагъы олгъан эр бири эшитсин. Енъеджек адамгъа сакълангъан маннаны ашамагъа ёл берерим, оларгъа бир беяз ташны да берерим. Бу ташнынъ устюне янъы бир ад языладжакъ, оны ташны алгъан адамдан башкъа ич кимсе бильмез».

Тиатира шеэриндеки иманлыларгъа мектюп

18+Тиатирадаки иманлылар джемиетининъ мелегине яз:

«Алла Огълунынъ козьлери – алевленип янгъан атеш киби, аякълары йылтыратылгъан тунчкъа ошай. О, бойле дей:

19Сенинъ ишлеринъ, севгинъ, иманынъ, хызметинъ ве сабырынъны билем. Сонъки ишлеринъ эвелькисинден чокъ олгъаныны да билем. 20+Лякин санъа къаршы бойле айтам: сен Изевель къадынынынъ ишлерине къаршылыкъ косьтермейсинъ. О, озюне пейгъамбер деп, Меним къулларыма ороспулыкъ япмагъа ве путкъа къурбан этильген шейлерни ашамагъа огрете ве оларны догъру ёлдан ура.

21+Онъа тёвбе этмек ичюн вакъыт бердим, амма о, ороспулыгъындан тёвбе этмеге истемеди. 22Мына, о ве онен берабер ороспулыкъ япкъанлар тёвбе этмеселер, Мен онъа хасталыкъны, башларына буюк беляларны тюшюририм. 23+Онынъ балаларыны ольдюреджегим, ве о вакъытта бутюн иманлылар джемиетлери биледжеклер ки, Мен адамларнынъ эм акъылларыны, эм юреклерини сынайым, эр биринъизге озь ишине коре береджегим. 24Къалгъанларынъызгъа исе, Тиатирада бу огретювге берильмегенлерге ве “Шейтан акъкъында терен огретювни” бильмегенлерге Мен бойле айтам: сизлерге башкъа юк бермем, 25+тек, Мен кельгендже, сизде олгъаныны къатты тутунъыз. 26-27+Бабам Манъа халкълар устюнден падишалыкъ япмагъа акъкъыны бергени киби, бу акъны енъеджек адамларгъа ве сонъунадже Меним буюргъанымны беджереджеклерге береджегим. Олар демир таякънен халкъларгъа падишалыкъ япаджакъ, ве халкълар, балчыкъ бардакълар киби, парчаланып кетеджеклер. 28Енъеджек адамгъа танъ йылдызыны да береджегим.

29+Рухнынъ иманлылар джемиетлерине айткъан лафларыны къулагъы олгъан эр бири эшитсин».

3

Сарда шеэриндеки иманлыларгъа мектюп

3^1+Сарда шеэриндеки иманлылар джемиетининъ мелегине яз:

«Алланынъ еди Рухунынъ ве еди йылдызнынъ Сабысы олгъан бойле дей:

Сенинъ ишлеринъни билем. Сен тириге ошайсынъ, амма акъикъатен олюсинъ. 2Уяныкъ ол! Олюмге якъын олгъан шейлеринъден не къалса, оны къавийлештир, чюнки сенинъ япкъан ишлеринъ Алламнынъ огюнде етерли дегиль. 3+Нени эшиткен ве къабул эткен олсанъ, акълынъа кетир ве тёвбе эт. Эгер уяныкъ олмасанъ, Мен, хырсыз киби, келирим, сен исе саат къачта санъа келеджегимни бильмезсинъ. 4+Амма Сарда шеэринде озь урбаларыны арамламагъан бир къач адамынъ бар. Олар Меннен берабер беяз урбада юреджеклер, чюнки олар бунъа ляйыкълар.

5+Енъеджек адам беяз урба киеджек. Мен онынъ адыны яшайыш китабындан сильмем, онынъ адыны Алла Бабамнынъ ве Онынъ мелеклерининъ алдында танырым. 6+Рухнынъ иманлылар джемиетлерине айткъан лафларыны къулагъы олгъан эр бири эшитсин».

Филадельфия шеэриндеки иманлыларгъа мектюп

7+Филадельфиядаки иманлылар джемиетининъ мелегине яз:

«Мукъаддес ве Акъикъий, Давутнынъ анахтарына Сабы олгъан шойле дей (О, ачкъаныны ич кимсе къапатып оламай; О, къапаткъаныны ич кимсе ачып оламай):

8Сенинъ ишлеринъни билем. Мына, огюнъдеки къапуны ачтым, оны ич кимсе къапатып оламайджакъ. Сенинъ кучюнъ чокъ дегиль, амма Меним сёзюмни сакъладынъ, Адымны инкяр этмединъ. 9+Мына, Шейтаннынъ топлашувындан олгъанлар озьлерине еудий дейлер, амма олар еудий дегиллер, олар тек ялан айталар. Мен оларгъа ойле бир шей япарым ки, олар келип, сенинъ аягъынъа баш эгерлер, Мен сени не къадар севгенимни билирлер. 10+Сен Меним сабыр этмеге буюргъанымны беджердинъ, шунынъ ичюн Мен сени бутюн ер юзюнде яшагъанларны сынамакъ ичюн келеджек белядан сакъларым. 11+Мен тезден келирим. Къолунъда не олса, къатты тут, ич кимсе таджынъны тартып алмасын. 12+Енъеджек адамны Мен Алламнынъ Сарайында, къавий колонна киби, ерлештиреджегим, ве о, шу ерден тыш чыкъмайджакъ. Онынъ устюне Мен Алламнынъ Адыны, Алла шеэрининъ адыны – Алламдан коклерден энеджек янъы Ерусалимнинъ адыны, ве Меним янъы Адымны да язарым. 13+Рухнынъ иманлылар джемиетлерине айткъан лафларыны къулагъы олгъан эр бири эшитсин».

Лаодикея шеэриндеки иманлыларгъа мектюп

14+Лаодикеядаки иманлылар джемиетининъ мелегине яз:

«Алланынъ истегини беджерген[*], ишанчлы ве акъикъий Шаат, Алла яраткъан эр бир шейнинъ Башлыгъы бойле дей:

15Сенинъ ишлеринъни билем, сен не сувукъ, не сыджакъсынъ. Я сувукъ, я сыджакъ олгъайдынъ! 16Сен сыджакъ ве сувукъ дегиль, талыкъ олгъанынъ ичюн, Мен сени ред этерим. 17+Сен: “Зенгиним мен, зенгинлештим, ич бир шейге мухтаджым ёкъ”, – дейсинъ, амма сен бахытсыз, заваллы, фукъаре, кёр ве чыплакъ олгъанынъны бильмейсинъ! 18+Санъа акъыл огретем: зенгинлешмек ичюн Менден атеште темизленген алтын сатын ал, айып чыплакълыгъынъны косьтермемек ичюн Менден беяз урба сатын ал ве корьмек ичюн козьге якъылгъан мелем сатын ал. 19+Мен кимни севсем, оны сёгем ве джезалайым. Шунынъ ичюн гъайретли ол ве тёвбе эт. 20+Мына, Мен къапу алдында турып, такъырдатам. Ким сесимни эшитип, къапуны ачса, Мен онынъ янына кирерим, ве биз экимиз акъшамлыкъ ашыны ашармыз. 21+Енъеджек адамгъа Меннен берабер тахтымда отурмагъа ер берерим. Чюнки Мен де енъип, Бабамнен берабер Онынъ тахтында отурдым.

22+Рухнынъ иманлылар джемиетлерине айткъан лафларыны къулагъы олгъан эр бири эшитсин».

4

Коктеки ибадет

4^1+Ондан сонъ бакъсам, кокте ачылаяткъан бир къапуны корьдим. Эвельден меннен лаф эткен боразан сесине ошагъан сес кене эшитильди: «Бу ерге чыкъ, ондан сонъ не оладжагъыны санъа косьтеририм».

2+Шу ань мен Рухнынъ тесиринде къалдым. Бакъсам, кокте бир тахт ве Тахтта Отургъанны корьдим. 3+Тахтта Отургъаннынъ къыяфети яшма ве къырмызы сердолик къыйметли ташлары киби нур сачты. Тахтнынъ этрафында зумрут киби парлакъ кок къушагъы бар эди. 4+Тахтнынъ чевресинде йигирми дёрт тахт тура, бу тахтларда беяз урба кийген йигирми дёрт акъсакъал отура эди. Оларнынъ башларында алтын таджлар бар эди. 5+Тахттан йылдырымлар, давушлар ве кок гудюрдиси келе эди. Тахтнынъ огюнде еди буюк лампат янып тура эди. Олар – Алланынъ еди Рухудыр. 6+Тахтнынъ алдында джамгъа ошагъан, буллюр киби тыныкъ денъиз бар эди. Тахтнынъ ортасы ве чевресинде дёрт айван бар эди, оларнынъ огю ве аркъасы козьлернен къаплангъан эди. 7+Биринджи айван арслангъа, экинджиси бузавгъа ошай эди, учюнджи айваннынъ юзю адамнынъ киби эди, дёртюнджиси учкъан къарталгъа ошай эди. 8+Бу дёрт айваннынъ эр биринде алтышар къанаты бар эди. Олар эм ичтен, эм тыштан бутюнлей козьлернен къаплангъан эди. Гедже куньдюз олар токътамайып шу сёзлерни текрарлай:

– Къудретли Рабби-Тааля Мукъаддес, Мукъаддес, Мукъаддестир!

О, башта олгъан, шимди бар ве энди келеята!

9Айванлар Тахтта Отургъан Алланы, эбедий Яшагъанны шуретлеп ве шерефлеп шукюр эткенлеринен, 10йигирми дёрт акъсакъал Тахтта Отургъаннынъ алдында ерге йыкъыла, эбедиен Яшагъаннынъ Адына ибадет эте ве озь таджларыны Алланынъ тахты огюне ташлап, бойле дей эдилер:

11+– Я Рабби, бизим Алламыз!

Сен шан-шурет ве шерефни,
эм де кучь-къудретни алмагъа ляйыкъсынъ!

Сен бутюн барлыкъны яраттынъ;
эр шей Сенинъ истегинънен яратылды ве тири олды.

5

Бурулгъан кягъыт ве Къозу

5^1+Тахтта Отургъаннынъ онъ къолунда ичи де, тышы да язылгъан, еди печатнен басылгъан бир бурулгъан кягъытны корьдим. 2Сонъ къудретли бир мелекни корьдим. О, кучьлю сеснен:

– Бурулгъан кягъытнынъ печатларыны бозмагъа ве кягъытны ачмагъа ким ляйыкъ? – деп илян этти.

3Амма не кокте, не ер юзюнде, не ер тюбюнде бурулгъан кягъытны ачмагъа ве ичине бакъмагъа кучю еткен ич бир кимсе ёкъ эди. 4Бурулгъан кягъытны ачып окъумагъа я да ичине бакъмагъа ляйыкъ кимсе тапылмагъаны ичюн, мен чокъ агълап башладым. 5+О вакъыт акъсакъаллардан бири манъа:

– Агълама! Мына, Ехуда къабилесинден Арслан, Давутнынъ Эвляды, енъди ве энди еди печатны бозып ве бурулгъан кягъытны ачып ола, – деди.

6+Бакъсам, дёрт айваннынъ арасында, тахтнынъ ортасында, акъсакъалларнынъ ортасында бир Къозу тургъаныны корьдим. О, къурбан чалынгъан киби эди. Къозунынъ еди бойнузы ве еди козю бар эди. Булар – Алланынъ ер юзюне ёллагъан еди Рухудыр. 7Къозу келип, бурулгъан кягъытны Тахтта Отургъаннынъ онъ къолундан алды. 8+О, бурулгъан кягъытны алгъанда, дёрт айван ве йигирми дёрт акъсакъал Къозунынъ алдына ерге йыкъылдылар. Эр бирининъ къолунда арфа ве алтын чанакълар бар эди. Чанакълар къокъулы миске, азизлернинъ дуваларына толу эди. 9+Олар янъы бир йыр йырлай башладылар:

– Сен бурулгъан кягъытны алмагъа,
онынъ печатларыны бозмагъа ляйыкъсынъ!
Чюнки Сен къурбан оларакъ союлдынъ,
ве Озь къанынъны тёкип, эр бир къабиледен,
эр бир тильде лаф эткен миллеттен ве халкътан
адамлар ичюн буюк фият тёлединъ ве оларны Аллагъа багъышладынъ.

10+Сен оларны Алламыз ичюн падиша ве руханий яптынъ,
энди олар ер юзюнде падишалыкъ япаджакълар.

11+Сонъ бакъсам, тахтнынъ этрафында чокъ мелеклернинъ, айванларнынъ ве акъсакъалларнынъ сеслерини эшиттим. Оларнынъ сайысы бинълернен бинълер, он бинълернен он бинълер эди. 12+Олар кучьлю сеснен айттылар:

– Къурбан оларакъ союлгъан Къозу
кучь ве зенгинликке, икмет ве къудретке,
шан ве шуретке, эм де бинъ шукюрлерге ляйыкътыр!

13+Кокте ве ер юзюнде, эм де ер тюбюнде ве денъизде эр бир яшагъан айван, эр бир яратылгъан джан бойле дегенини эшиттим:

– Тахтта Отургъан Аллагъа ве Къозугъа
эбедиен бинъ шукюрлер, шан-шурет ве къудрет олсун!

14+Дёрт айван: «Амин!» – дедилер. Йигирми дёрт акъсакъал исе ерге йыкъылып ибадет эттилер.

6

Къозу печатларны боза

6^1+Сонъ мен Къозу еди печаттан бирини бозгъаныны корьдим. О вакъытта дёрт айвандан бири кок гудюрдисине ошагъан сеснен:

– Кель мында! – дегенини эшиттим.

2+Мен бакъсам, бир беяз атны, устюнде яйы олгъан атлыны корьдим. Онъа бир тадж берильген. О, енъиджи олып, душманларны енъмеге чыкъты.

3Къозу экинджи печатны бозгъанда, экинджи айван:

– Кель мында! – дегенини эшиттим.

4+О вакъытта башкъа, джийрен ат кельди. Адамлар бир-бирини ольдюрсин деп, атлыгъа ер юзюне дженк ёлламагъа акъкъы берильген. Онъа буюк къылыч да берильген.

5Къозу учюнджи печатны бозгъанда, учюнджи айван:

– Кель мында! – дегенини эшиттим.

Бакъсам, къара бир ат келеяткъаныны корьдим. Онынъ устюндеки атлынынъ къолунда теразе бар эди. 6+Мен дёрт айваннынъ арасындан бойле бир сес эшиттим:

– Бир кило богъдай бир динаргъа, учь кило арпа бир динаргъа[*] олсун. Амма зейтюн ягъына ве шарапкъа зарар берме!

7Къозу дёртюнджи печатны бозгъанда, дёртюнджи айваннынъ:

– Кель мында! – деген сесини эшиттим.

8+Бакъсам, бир агъаргъан ат келеяткъаныны корьдим. Аткъа минген атлынынъ ады Олюм эди. Онынъ артындан Олюлернинъ Дюньясы келеята эди. Оларгъа ернинъ дёртте бир къысмында къылычнен, ачлыкъ ве ольдюриджи хасталыкънен адамларны ольдюрмек ве оларгъа ернинъ кийик айванларыны йибермек акъкъы берильген.

9+Къозу бешинджи печатны бозгъанда, къурбан ерининъ тюбюнде мен адамларнынъ джанларыны корьдим. Олар Алланынъ Сёзюни ве Онынъ акъкъында хаберни даркъаткъанлары ичюн ольдюрильген эди. 10+Олар къычырып, кучьлю сеснен бойле дедилер:

– Эй, Мукъаддес ве Акъикъий Укюмдар, не ичюн бу вакъыткъадже укюм этмейсинъ, тёкюльген къанымыз ичюн дюньяда яшагъанларны джезаламайсынъ?

11+Оларнынъ эр бирине беяз урба берильди ве къыскъа бир вакъыт даа беклемеге керек олгъаны айтылды, чюнки озьлери киби ольдюриледжек Алланынъ къулларынынъ ве дин къардашларынынъ сайысы толу олмагъа керек эди.

12+Къозу алтынджы печатны бозгъанда, бакъсам, буюк зельзеле олды. Кунеш къара гедже киби къарарды, ай исе бутюнлей къан тюсте олды. 13+Кучьлю ель инджир терегини саллагъанда, пишмеген инджирлер ерге насыл тюшсе, коктеки йылдызлар ер юзюне ойле тюшти. 14+Кок ярылды ве, бурулгъан кягъыт киби, бурулды. Эр бир дагъ ве ада озь еринден кочьти. 15+Дюньянынъ падишалары ве буюклери, бинъбашылары, бай адамлары, къараманлары, къул ве азат олгъанлары къобаларда ве дагълардаки къаяларнынъ арасында сакъландылар. 16+Олар дагъ ве къаяларгъа:

– Устюмизге авдарылынъыз, Тахтта Отургъандан ве Къозунынъ гъазабындан бизни сакъланъыз! 17+Алланынъ буюк гъазап куню кельди! Онъа ким даянып олур?! – деп ялвара башладылар.

7

Тамгъа къоюлгъан 144 000 адам

7^1+Бундан сонъ ер юзюнинъ дёрт кошесинде тургъан дёрт мелекни корьдим. Олар ер юзюнинъ дёрт елини тутып тура эдилер. Ель не ерге, не денъизге, не бирде-бир терекке эсе эди. 2Сонъ мен башкъа бир мелекни корьдим. О, куньдогъуш тарафтан чыкъаята, онынъ къолунда Тири Алланынъ тамгъа алети бар эди. Ерге ве денъизге зарар кетирмек ичюн къудрет алгъан дёрт мелекке о, кучьлю сеснен багъырды:

3+– Алламызнынъ къулларынынъ манълайларына тамгъа басмагъанымызджа, не ерге, не денъизге, не тереклерге ич бир зарар кетирменъиз!

4Мен тамгъа къоюладжакъ адамларнынъ сайысыны эшиттим. Исраиль огъулларынынъ бутюн къабилелеринден 144 000 адамгъа тамгъа басылгъан эди.

5Ехуда къабилесинден 12 000 адамгъа тамгъа басылгъан эди,

Рубен къабилесинден – 12 000,

Гъад къабилесинден – 12 000,

6Ашер къабилесинден – 12 000,

Нафталий къабилесинден – 12 000,

Менашше къабилесинден – 12 000,

7Шимон къабилесинден – 12 000,

Левий къабилесинден – 12 000,

Йиссакъар къабилесинден – 12 000,

8Зевулун къабилесинден – 12 000,

Юсуф къабилесинден – 12 000,

Биньямин къабилесинден де 12 000 адамгъа тамгъа басылгъан эди.

Беяз урбалы адамлар

9+Бундан сонъ бакъсам, буюк бир топлам, эр бир миллеттен, эр къабиледен, эр халкътан ве тиллерден олгъан, эсабына етип олмагъан адамлар тахтнынъ алдында, Къозунынъ огюнде тура эди. Эписи беяз урба кийип, къолларында пальма пытакъларыны тута эдилер. 10+Олар кучьлю сеснен:

– Тахтта отургъан Алламыз ве Къозу къуртара биле! – деп къычыра эдилер.

11+Эписи мелеклер тахт, акъсакъаллар ве дёрт айваннынъ этрафында турдылар. Тахтнынъ алдында йыкъылып, олар бетлеринен ерге тийдилер ве Аллагъа ибадет этип дедилер:

12+– Амин! Эйилик ве шурет,
икметлик, шукюр, шереф, кучь ве къудрет,
эбедиен бизим Алламыздадыр! Амин!

13Акъсакъаллардан бири менден сорады:

– Беяз урба кийген бу адамлар ким олгъаныны, олар къайдан кельгенини билесинъми?

14+– Эфендим, буны сен билесинъ, – дедим мен. О, манъа шойле деди:

– Булар – буюк белядан кечип кельгенлер. Олар озь урбаларыны Къозунынъ къанынен ювдылар, ве олар беяз олдылар. 15Шунынъ ичюн олар Алланынъ тахты алдында туралар ве Онынъ Сарайында гедже-куньдюз Онъа хызмет этелер. Тахтта Отургъан оларгъа Озь чадырында бир ер береджек. 16+Олар энди ач къалмайджакъ ве сувсамайджакълар. Оларны не кунеш, не сыджакъ якъаджакъ. 17+Тахтнынъ ортасындаки Къозу, чобан киби, оларны бакъаджакъ ве яшайыш сувлары олгъан чокъракъларгъа алып бараджакъ. Алла оларнынъ козьяшларыны бутюнлей силеджек.

8

Единджи печат ве алтын савут

8^1+Къозу единджи печатны бозгъанда, кок ярым саат къадар тынчланды. 2+Мен Алланынъ огюнде тургъан еди мелекни корьдим. Оларгъа еди боразан берильген.

3+Башкъа бир мелек келип, къурбан ерининъ алдында турды. Онынъ къолунда къокъулы отлар ичюн алтын бир чанакъ бар эди. Онъа чокъ къокъулы отлар берильди, ве о, оларны бутюн азизлернинъ дуваларынен бирликте тахтнынъ огюндеки алтын къурбан еринде якъты. 4+Янгъан къокъулы отларнынъ тютюни ве азизлернинъ дувалары мелекнинъ къолундан Алланынъ алдына котерильди. 5+Мелек алтын чанакъны алып, оны къурбан ериндеки атешнен толдурды ве ер юзюне атты. О вакъыт кок гудюрдиси сеслери янъгъырап, яшын яшнады ве зельзеле башланды.

Еди боразан

6Сонъ къолларында еди боразан туткъан еди мелек чалмагъа азырландылар.

7+Биринджи мелек боразан чалды. Къаннен къарышкъан бурчакъ ве атеш пейда олды ве ер юзюне ягъды. Ернинъ учьте бири, тереклернинъ учьте бири ве бутюн ешиль отлар янды.

8+Экинджи мелек боразан чалды. Денъизнинъ ичине алевленип янгъан буюк дагъ киби бир шей атылды, ве денъизнинъ учьте бири къангъа айланды. 9+Денъизде яшагъан махлюкъларнынъ учьте бири ольди, ве гемилернинъ учьте бири ёкъ олды.

10+Учюнджи мелек боразан чалды. Коктен лампат киби янгъан буюк бир йылдыз озенлернинъ устюне ве чокъракъларнынъ устюне тюшти. 11+Бу йылдызнынъ ады «аджджы юшан» эди. Сувларнынъ учьте бири юшан оту киби аджджы олды. Бойле аджджы сувны ичип, чокъ адам ольди.

12+Дёртюнджи мелек боразан чалды. Кунешнинъ учьте бири, айнынъ учьте бири ве йылдызларнынъ учьте бири зарарланды. Оларнынъ учьте бири къарарды. Шунынъ ичюн куньдюзнинъ де, гедженинъ де учьте бири ярыкъсыз къалды.

13Сонъ бакъсам, кокнинъ ортасында учкъан бир къартал кучьлю сеснен айткъаныны эшиттим:

– Беля, беля, ер юзюнде яшагъанларнынъ алы беля! Боразанларыны чаладжакъ башкъа учь мелекнинъ боразан сесинден буюк беля оладжакъ!

9

9^1+Бешинджи мелек боразан чалды. Коктен ерге тюшкен бир йылдызны корьдим. Онъа тюпсюзлик къуюсынынъ анахтары берильген эди. 2О, тюпсюзлик къуюсыны ачты. Тюпсюзлик къуюсындан буюк оджакътан чыкъкъан тютюнге ошагъан тютюн чыкъты. Тюпсюзликтен чыкъкъан тютюнден кунеш ве ава къарардылар. 3+Тютюнден сарынчкъа чыкъты ве ер юзюне даркъалды. Оларгъа ер юзюндеки чаянларнынъ кучюне ошагъан бир кучь берильген эди. 4+Сарынчкъаларгъа не ер юзюндеки отларгъа, не эр бир ешилликке я да терекке тиймеге, тек манълайында Алланынъ тамгъасы олмагъан адамларгъа зарар кетирмеге буюрылды. 5Сарынчкъаларгъа адамларны ольдюрмеге дегиль, тек оларгъа беш ай къадар чекиштирмеге разылыкъ берильди. Олар берген азап чаян адамны тишлегенде чеккен азабы киби эди. 6+О куньлерде адамлар олюмни къыдыраджакълар, амма тапамайджакълар. Ольмеге истейджеклер, амма олюм олардан къачаджакъ.

7+Сарынчкъаларнынъ корюниши дженкке азырлангъан атларгъа ошай эди. Оларнынъ башында алтын таджкъа ошагъан башлыкълар бар, юзьлери адам юзьлерине ошай эди. 8+Сачлары къадынлар сачына, тишлери арслан тишине ошай эди. 9+Кокреклери демир зырх киби, къанатларнынъ давушы урушкъа чапкъан атлы дженк арабаларынынъ давушыны хатырлата эдилер. 10Чаянларнынъ къуйрукъларына ошагъан къуйрукълары ве къуйрукъларнынъ ичинде инелери бар эди. Адамларгъа беш ай зарар кетирмек ичюн олгъан къудретлери шу къуйрукъларда эди. 11Тюпсюзликнинъ мелеги оларгъа падишалыкъ япа. Бу мелекнинъ ады еудийдже Аваддон, юнанджа Аполлион[*] демектир.

12+Биринджи беля кечти, мына ондан сонъ даа эки беля келеята.

13+Алтынджы мелек боразан чалды. Алланынъ огюндеки алтын къурбан ерининъ дёрт бойнузы тарафындан бир сес эшиттим. 14+Бу сес къолунда боразан олгъан алтынджы мелекке:

– Буюк Фират дерьясы боюнда багъланып къоюлгъан дёрт мелекни чезип йибер! – деди.

15+Адамларнынъ учьте бирини ольдюрсинлер деп, шу саат, шу кунь, шу ай ве шу йыл ичюн азыр тургъан дёрт мелек чезилип йиберильди. 16Атлы ордунынъ сайысы эки юз миллион эди, мен оларнынъ сайысыны эшиттим. 17Мен руяда атларны ве атлыларны корьдим: атлыларнынъ атешли къырмызы, мавы ве сары, кукюрт тюсте зырхлары бар эди. Атларнынъ башы арслан башына ошай, агъызларындан атеш, тютюн ве кукюрт чыкъып тура эди. 18Инсаниетнинъ учьте бири бу учь белядан – атларнынъ агъзындан чыкъаяткъан атеш, тютюн ве кукюрттен ольди. 19Атларнынъ кучю агъзы ве къуйрукъларындадыр. Къуйрукълары йыланларгъа ошай эди. Оларнынъ башлары бар эди, ве бу башларынен олар зарар кетире эдилер.

20+Белялардан ольмеген адамлар озь япкъанларына тёвбе этмедилер. Олар шейтанларгъа ве корьмеген, эшитмеген, юрмеген алтын, кумюш, тунч, таш ве агъач путларгъа ибадет этмектен вазгечмедилер. 21+Адам ольдюрмектен, этне этмектен, ороспулыкъ ве хырсызлыкътан да тёвбе этмедилер.

10

Мелек ве китапчыкъ

10^1+Сонъ мен коктен тюшеяткъан, булуткъа сарылгъан башкъа кучьлю бир мелекни корьдим. Онынъ башы устюнде кок къушагъы бар эди. Бети, кунеш киби, йылтырай, аякълары, атеш колонналары киби, эди. 2+Онынъ къолунда ачылгъан бир китапчыкъ бар эди. О, онъ аягъыны денъиз устюне, сол аягъыны ер юзюне къойып, 3+арслан киби кучьлю сеснен къычырды. О къычыргъан вакъытта еди кок гудюрдиси озь давушларынен лафкъа къошулдылар. 4+Еди кок гудюрдиси лафкъа къошулгъанда, мен язмагъа истедим. Амма коктен:

– Еди кок гудюрдисининъ лафларыны язма, оларнынъ айткъанлары сыр олсун! – деген сесни эшиттим.

5Денъиз ве ер юзюнде тургъан, мен корьген мелек онъ къолуны кокке котерди. 6О, асырлардан асырларгъа Яшагъаннынъ огюнде, кок ве коктеки барлыкъны, ер ве ер юзюндеки барлыкъны, денъиз ве денъиздеки барлыкъны Яраткъаннынъ алдында ант этип деди:

– Энди вакъыт олмайджакъ. 7+Лякин единджи мелек боразан чалгъан куню Алланынъ сырлы иши беджериледжек, Озь къулларына пейгъамберлерге эвельден айтылгъаны ерине келеджек.

8Коктен эшитильген сес манъа кене:

– Бар, денъиз ве ер устюнде тургъан мелекнинъ къолундаки ачыкъ китапчыкъны ал, – деди.

9+Мен мелекнинъ янына барып:

– Китапчыкъны манъа берсе, – дедим. Мелек манъа:

– Китапчыкъны алып, оны аша! Къурсагъынъда аджджы олур, амма агъзынъда бал киби татлы олур, – деди.

10Мен китапчыкъны мелекнинъ къолундан алып ашадым. Агъзымда бал киби татлы олды. Амма оны ашагъанымдан сонъ къурсагъым аджджыгъа толды. 11Сонъ мелек манъа:

– Санъа кене чокъ халкълар, миллетлер, тиллер ве падишалар акъкъында пейгъамберлик япмагъа керек, – деди.

11

Эки шаат

11^1+Манъа таякъкъа ошагъан бир ольчю берип, бойле дедилер:

– Тур, Алланынъ Сарайыны ве къурбан ерини ольче, анда ибадет эткенлерни де сай. 2+Лякин Сарайнынъ тышкъы азбарыны къалдыр, оны ольчеме; о ер башкъа халкъларгъа берильген. Олар къыркъ эки ай ичинде азиз шеэрни хорлайджакълар. 3Мен эки шаатыма къудрет береджегим, ве олар чувал безинден тикильген урбада 1 260 кунь пейгъамберлик япаджакълар.

4+Олар дюньянынъ Раббиси огюнде тураджакъ эки зейтюн тереги ве эки лампат таягъыдыр. 5+Эгер ким оларгъа яманлыкъ япмагъа истесе, агъызларындан атеш чыкъаджакъ ве душманларыны ашап ёкъ этеджек. Оларгъа яманлыкъ кетирмеге истеген ольдюрильмек керек. 6+Олар пейгъамберлик япкъан куньлерде ерге ягъмур ягъмасын деп, кок юзюни багъламагъа къудретлери бардыр. Сувны къангъа айландырмагъа ве истеген вакъытта ер юзюни тюрлю беляларгъа огъратмагъа къудретлери де бардыр.

7+Олар шаатлап битиргенден сонъ, тюпсюзликтен чыкъкъан джанавар оларнен дженк этеджек, оларны енъеджек ве ольдюреджек. 8+Оларнынъ джесетлери буюк шеэрнинъ мейданына ташланаджакълар. Шеэрнинъ ибретли ады «Содом» ве «Мысыр»дыр. Бизим Раббимиз анда хачкъа мыхлангъан эди. 9+Эр халкълардан, къабилелерден, тюрлю тиль ве миллетлерден олгъан адамлар учь бучукъ кунь оларнынъ джесетлерини сейир этеджек ве олюлерни дефн этмеге разылыкъ бермейджеклер. 10Ер юзюнде яшагъанлар бунъа севинип шенъленеджеклер ве бири-бирине бахшышлар ёллайджакълар, чюнки бу эки пейгъамбер ер юзюнде яшагъанларгъа чокъ азап берген эдилер. 11+Учь бучукъ куньден сонъ эки пейгъамбернинъ беденине Алла ёллагъан яшайыш руху кирди, ве пейгъамберлер аякъларына турдылар. Оларны корьгенлер буюк къоркъугъа далды. 12+Эки пейгъамбер коктен кельген кучьлю бир сеснинъ:

– Мында чыкъынъыз! – дегенини эшитип, душманларынынъ козю огюнде булут ичинде кокке котерильдилер.

13+О саатте кучьлю бир зельзеле олды, ве шеэрнинъ онда бири йыкъылды. Зельзеледе еди бинъ адам эляк олды. Къалгъанлары къоркъугъа далып, коктеки Алланы шуретледилер.

14+Экинджи беля кечти. Мына, учюнджи беля тезден келеята.

Единджи боразан

15+Единджи мелек боразан чалды. Кокте кучьлю сеслер янъгъырады:

– Бу дюньянынъ падишалыгъы Раббимизнинъ ве Онынъ Месихининъ падишалыгъы олды. О, эбедиен падишалыкъ япаджакъ.

16+Сонъ Алланынъ огюнде тахтларында отургъан йигирми дёрт акъсакъал ерге бетлеринен йыкъылдылар, Аллагъа ибадет эттилер 17+ве бойле дедилер:

– Рабби-Тааля, Къудретли Алла!

Санъа бинъ шукюрлер олсун!

Сен эвельден олгъансынъ ве шимди де барсынъ.

Сен буюк къудретинъден файдаланып,

Падиша олдынъ.

18+Халкълар гъазапланды,

Сенинъ де гъазабынъ чыкъты.

Олюлерни суд этмек вакъты кельди,

Сенинъ къулларынъа, пейгъамберлерге ве азизлерге,
эм де Сенден къоркъкъан буюклерге ве кичиклерге
озь акъларыны бермек вакъты кельди.

Ер юзюни харап эткенлерни ёкъ этмек вакъты да кельди!

19+Сонъ Алланынъ коктеки Сарайы ачылды. Алланынъ Сарайында Онынъ Васиет Сандыгъы корюнди. О вакъытта яшын яшнады, сеслер янъгъырады, кок гудюрдеди, зельзеле башланды, ве кучьлю бурчакъ ягъды.

12

Къадын ве аждерха

12^1+Кокте аджайип бир алямет – кунешке сарылгъан бир къадын пейда олды. Онынъ аякълары астында ай ве башында он эки йылдызлы тадж бар эди. 2Къадын юклю эди, агърыдан къычыра ве чекишип бала догъа эди.

3+Сонъ кокте башкъа бир алямет корюнди: еди башлы, он бойнузлы, еди башына еди тадж кийген буюк къырмызы аждерха пейда олды. 4+О, къуйругъынен коктеки йылдызларнынъ учьте бирини сыдырып, ерге ташлады. Сонъ аждерха догъаяткъан къадыннынъ огюнде турды, къадын догъгъанда, онынъ баласыны ютмагъа истеди. 5+Къадын огъулны догъды. Онъа бутюн халкъларгъа демир таягъынен падишалыкъ япмагъа керек эди. Къадыннынъ баласы Алланынъ янына, Онынъ тахтына алынды. 6+Къадын исе сахрагъа, Алла онъа азырлагъан ерге къачып кетти. О ерде о, 1 260 кунь бакъыладжакъ эди.

7+Кокте дженк олды. Микъаиль ве онынъ мелеклери аждерхагъа къаршы дженк эттилер. Аждерха озюнинъ мелеклеринен дженкке атылды. 8Амма аждерха етерли дереджеде кучьлю дегиль эди, ве кокте оларгъа башкъа ер къалмады. 9+Буюк аждерха, Иблис ве Шейтан адыны ташыгъан, бутюн дюньяны алдатып ёлдан ургъан къадимий йылан ер юзюне ташланды. Ер юзюне онынъ мелеклери де ташландылар. 10+О вакъытта коктен кучьлю сеснен айтылгъан бу сёзлерни эшиттим:

– Энди Алламызнынъ къуртарувы, къудрети ве падишалыгъы,
эм де Онынъ Месихининъ акимиети кельди.

Энди агъа-къардашларымызны къабаатлагъан,

Алламызнынъ огюнде оларны гедже-куньдюз яманлагъан бири котерип атылды.

11+Олар оны Къозунынъ къанынен ве Онынъ акъкъында хаберинен енъдилер.

Олар озь джанларыны аджымадылар ве ольмеге азыр олдылар.

12+Шимди къуванынъыз, эй, коклер ве анда яшагъанлар!

Амма ер ве денъизнинъ алы беля!

Шейтан алдынъызгъа тюшип, пек гъазапланды,
чюнки вакъыт аз къалгъаныны бильди.

13Аждерха озюнинъ ер юзюне атылгъаныны корип, огълан бала догъгъан къадынны къувалап башлады. 14+Къадынгъа буюк къарталнынъ эки къанаты берильди, ве о, озь ерине сахрагъа учып барды ве о ерде учь бучукъ йыл[*] йыландан сакъланып бакъыла эди. 15Йылан исе, оны сувлар алып кетсин деп, къадыннынъ артындан озь агъзындан озен киби сув тёкти. 16Амма ер къадынгъа ярдым этти; ер агъзыны ачып, аждерха озь агъзындан тёккен озенни ютты. 17+Аждерха къадынгъа къаршы гъазапланды. О, къадыннынъ сагъ къалгъан башкъа балаларынен, Алланынъ эмирлерини беджерген ве Иса Месих акъкъында хаберни даркъаткъанларнен дженк этип башлады.

13

Денъизден чыкъкъан джанавар

13^1+Аждерха денъиз ялысында турды[*]. Мен бакъсам, апансыздан еди башлы, он бойнузлы бир кийик айванны денъизден чыкъаяткъаныны корьдим. Бойнузларында он дане тадж бар эди, башларында куфюр адлар язылгъан эди. 2+Мен корьген айван леопардгъа ошай эди. Аякълары аювнынъ аягъына, агъзы арсланнынъ агъзына ошай эди. Аждерха онъа озь къудретини, тахты ве буюк акимлигини берди. 3Мен айваннынъ башларындан бирини оледжек алында яралангъаныны корьдим. Амма бу яра тедавийленди. Бутюн дюнья шашып, айваннынъ артындан кетти. 4Олар аждерхагъа ибадет эте башладылар, чюнки о озь укюмини айвангъа берди. Адамлар:

– Бу айвангъа ошагъан даа ким бар экен? Онен ким дженклешип олур экен? – деп, айвангъа да ибадет эте башладылар.

5+Айвангъа къопай ве куфюр сёзлерни айткъан агъыз берильди, онъа къыркъ эки ай ичинде арекет этмеге де имкян берильди. 6Айван Алланы, Онынъ Адыны ве Онынъ Мескенини, эм де кокте яшагъанларны яманламакъ ичюн агъзыны ачты. 7+Онъа Алланынъ азизлеринен дженк этмек ве оларны енъмеге разылыкъ берильди. Онъа эр бир къабиле, миллет, тиль ве халкъ устюнден акимлик берильди. 8+Ер юзюнде яшагъанларнынъ эписи, адлары дюнья яратылгъанындан берли къурбан кетирильген Къозунынъ яшайыш китабына язылмагъанлар, айвангъа ибадет этеджек.

9+Къулагъы олгъан адам эшитсин:

10+Кимнинъ баш язысы эсирликке тюшмек олса, эсирликке тюшеджек.

Кимнинъ къылычнен ольдюрильмек олса, къылычнен ольдюриледжек.

Алланынъ азизлери сабырлы ве иманлы олсун.

Ерден чыкъкъан джанавар

11Сонъ мен ерден чыкъаяткъан башкъа бир кийик айванны корьдим. Къозунынъ киби эки бойнузы бар эди; о, аждерха киби лаф эте эди. 12О, биринджи айваннынъ бутюн къудретинен онынъ алдында арекет эте эди. Айван бутюн ер юзюни ве анда яшагъанларны оледжек алындаки ярасы тедавийленген биринджи айвангъа ибадет этмеге меджбур эте эди. 13+О, буюк аляметлер косьтере, адамларнынъ огюнде коктен ерге атеш ёллай, 14+биринджи айваннынъ адындан аджайип ишлерни япа ве бойле этип, ер юзюнде яшагъанларны алдата эди. О, адамларгъа буюрды, ве олар биринджи айвангъа ошагъан путны яптылар. (Бу айван къылычтан яраланып, сагъ къалгъан эди.) 15+Айван путнынъ ичине рухны кирсетти. Айваннынъ путу лаф этип башлады ве озюне ибадет этмегенлернинъ эписини ольдюре эди. 16О, эписининъ – буюк ве кичикнинъ, зенгин ве фукъаренинъ, азат ве къулнынъ онъ къолуна я да манълайына тамгъа басылсын, деп къарар чыкъарды. 17Бойлеликнен, ким айваннынъ тамгъасы, яни онынъ ады я да адынынъ сайысыны ташымаса, мытлакъа ич бир шей сатып я да сатын алып оламай эди.

18Мында акъыл керек. Акъылы еткен адам айваннынъ сайысыны сайып чыкъсын, чюнки бу сайы – адамнынъ сайысыдыр. Онынъ сайысы – алты юз алтмыш алтыдыр.

14

Къозу ве 144 000 адам

14^1+Мен бакътым ве Сион дагъында тургъан Къозуны корьдим. Къозунен берабер 144 000 адам бар эди. Оларнынъ манълайында Онынъ ве Бабасынынъ Ады язылгъан эди. 2+Сонъ мен коктен бир давуш эшиттим. О, чокъ сувларнынъ шувулдагъанына, кучьлю кок гудюрдисине ошай эди. Бу давуш арфа чалаяткъан чалгъыджыларнынъ чыкъаргъан сесини анъдыра эди. 3+Шу адамлар тахтнынъ алдында, дёрт айван ве акъсакъалларнынъ огюнде янъы бир йыр йырлай эдилер. Ер юзюнден сатын алынгъан бу 144 000 адамдан гъайры ич кимсе бу йырны огренип оламай эди. 4+Олар къадынларнен ятмагъан, темиз-пак адамлардыр. Къозу къайда барса, олар Онынъ артындан кете эдилер. Аллагъа ве Къозугъа биринджи багъышлангъан адамлар оларакъ, олар ерде яшагъанларнынъ арасындан сатын алынгъанлардыр. 5+Оларнынъ тилинде ялан ёкъ, олар къусурсыздыр.

Учь мелекнинъ хабери

6Бундан сонъ кок ортасында учкъан башкъа бир мелекни корьдим. Бу мелек ер юзюнде яшагъан эр бир миллет, къабиле, тиль ве халкъкъа эбедий къуванчлы хаберни илян эте эди. 7О, кучьлю сеснен бойле дей эди:

– Алладан къоркъунъыз, Оны шуретленъиз. Онынъ суд этеджек вакъты кельди. Ер ве кокни, денъиз ве чокъракъларны яраткъан Аллагъа ибадет этинъиз!

8+Онынъ артындан башкъа бир мелек учып келе ве бойле дей эди:

– Ёкъ этильди! Бутюн халкъларгъа озь сынъырсыз ахлякъсызлыгъыны, сархош эткен шарапны киби, ичмеге берген буюк Вавилон шеэри ёкъ этильди!

9+Оларнынъ артындан учюнджи мелек келип, кучьлю сеснен бойле дей эди:

– Ким айвангъа ве онынъ путуна ибадет этсе ве манълайына я да къолуна тамгъаны къабул этсе, 10+онынъ башына Алланынъ гъазабы тюшеджек, о, сув къошулмагъан шарапны ичкен адам онынъ бутюн кучюни дуйгъан киби, Алла гъазабынынъ бутюн кучюни дуяджакъ. Ондан гъайры, о, атеш ве кукюрт ичине атыладжакъ ве азиз мелеклернен Къозунынъ алдында азап чекеджек. 11+Оларны чекиштирген атешнинъ тютюни эбедиен тютейджек. Айвангъа ве онынъ путуна ибадет эткен ве айван адынынъ тамгъасыны къабул эткен адамлар гедже-куньдюз раат олмайджакълар.

12+Алланынъ азиз халкъы сабырлы олсун, Алланынъ эмирлерини беджермектен ве Исагъа инанмакътан вазгечмесин.

13+Сонъ коктен манъа айткъан бир сесни эшиттим:

– Буны язып ал: «Не къадар бахтлылар Рабби Исагъа садыкъ олып, шу аньден башлап ольгенлер!»

– Эбет, – дей Рух, – олар озь ишлеринден раат оладжакъ, артларындан оларнынъ япкъан ишлери келеджек.

Оракъ вакъты

14+Мен бакъсам, бир беяз булутны корьдим. Булутнынъ устюнде инсан огълуна ошагъан Бири отура эди. Онынъ башында алтын тадж ве къолунда кескин оракъ бар эди. 15+Башкъа бир мелек Алланынъ Сарайындан чыкъып, булутнынъ устюнде Отургъангъа кучьлю сеснен бойле деди:

– Оракъ вакъты кельди. Ернинъ берекети пишти. Орагъынъны чалыштырып ор.

16+Булутнынъ устюнде Отургъан орагъыны ерге бакътырды, ве ернинъ берекети чалынды.

17Коктеки Сарайдан башкъа бир мелек чыкъты. Онынъ кескин пычагъы бар эди. 18Атешке буюрып олгъан даа башкъа бир мелек къурбан еринден чыкъып кельди. О, кескин пычакълы мелекке кучьлю сеснен къычырып, бойле деди:

– Ерде юзюмлер пишти. Кескин пычагъынъны чалыштыр, ердеки юзюм салкъымларыны кесип ал.

19+Мелек пычагъыны ерге бакътырды, ердеки юзюм салкъымларыны кести ве Алланынъ гъазабы сыкъып чалыштыргъан буюк чукъургъа атты. 20Юзюм салкъымлары шеэрнинъ тышында сыкъылды. Ондан акъып чыкъкъан къан бир озен олып, 320 километр[*] узакълыгъына барды, атнынъ югенине къадар котерильди.

15

Еди мелек ве еди беля

15^1+Мен кокте даа бир буюк ве аджайип алямет корьдим: къолларында сонъки еди белясы олгъан еди мелек. Шу беляларнен Алланынъ гъазабы битеджек эди.

2+Сонъ мен атешнен къарышкъан джам денъизине ошагъан шейни корьдим. Айванны, онынъ путуны ве адынынъ сайысыны енъгенлер Алланынъ арфаларыны алып, бу джам денъизининъ устюнде тура эдилер. 3+Олар Алланынъ къулу Мусанынъ йырыны ве Къозунынъ йырыны айтып, бойле дей эдилер:

– Рабби-Тааля, Къудретли Алла!

Сенинъ ишлеринъ буюк ве аджайиптир.

Халкъларнынъ Падишасы!

Сенинъ япкъанларынъ догъру ве акътыр.

4+Я Рабби! Сенден ким къоркъмаз,

Адынъны ким шуретлемез?

Ялынъыз Сен Мукъаддессинъ.

Бутюн халкълар янынъа келип,

Санъа ибадет этеджеклер,
чюнки эр кеске адалетли арекетлеринъ ачылды.

5+Ондан сонъ бакъсам, Шаатлыкъ Чадыры, коктеки Сарайнынъ ачылгъаныны корьдим. 6+Еди беляны туткъан еди мелек темиз ве йылтыравукъ кетен урбасыны кийип, кокюсине алтын къушакълар такъып, Сарайдан чыкътылар. 7+Дёрт айвандан бири еди мелекке эбедиен яшагъан Алланынъ гъазабына толу еди алтын пиаланы берди. 8+Алланынъ Шуретинден ве Онынъ Къудретинден Сарай тютюнге толды. Еди мелекнинъ еди белясы битмегендже, ич кимсе Сарайгъа кирип оламады.

16

Алланынъ гъазабынен толу еди пиала

16^1+Сонъ Алланынъ Сарайындан еди мелекке:

– Барынъыз, Алланынъ гъазабына толу еди пиаланы ер юзюне тёкюнъиз, – деген кучьлю бир сесни эшиттим.

2+Биринджи мелек барып, озь пиаласыны ерге тёкти. Озюнде айваннынъ тамгъасы олгъан ве онынъ путуна ибадет эткен адамларда дешетли, игренч иринли яралар пейда олды.

3+Экинджи мелек озь пиаласыны денъизге тёкти. Денъиз олюнинъ къанына ошагъан бир тюсте олды, ве денъиз ичиндеки бутюн джанлылар ольди.

4+Учюнджи мелек озь пиаласыны озенлерге ве сув чокъракъларына тёкти, ве олар къангъа айланды. 5+Сувларгъа буюргъан мелекнинъ бойле дегенини эшиттим:

– Я Рабби, Сен адалетлисинъ!

Сен шимди барсынъ, эвельден олгъансынъ!

Бойле джеза бергенинъде, Сен Мукъаддессинъ!

6+Азизлернинъ ве пейгъамберлернинъ къаныны тёккенлери ичюн,

Сен оларгъа къан ичирдинъ, оларгъа шай да керек!

7+Къурбан еринден чыкъкъан бир сес бойле дегенини эшиттим:

– Эбет, Рабби-Тааля, Къудретли Алла!

Сен догъру ве адалетли суд эттинъ!

8Дёртюнджи мелек озь пиаласыны кунеш устюне тёкти, ве кунешке адамларны атешнен якъмакъ къудрети берильди. 9+Къоркъунчлы сыджакъ адамларны якъып башлады, ве олар бу беляларны ёллагъан Алланынъ Адыны яманлап башлады. Тёвбе этмейип, олар Алланы шуретлемеди.

10+Бешинджи мелек озь пиаласыны айваннынъ тахтына тёкти, ве айваннынъ падишалыгъы къаранлыкънен къапланды. Адамлар чекишип, тиллерини тишледилер. 11Азап ве яраларындан къыйналып, адамлар коктеки Алланы яманлай эдилер, лякин япкъанларына тёвбе этмей эдилер.

12+Алтынджы мелек озь пиаласыны буюк Фират дерьясына тёкти. Куньдогъуштаки падишаларгъа ёл ачылсын деп, дерьянынъ суву къуруды. 13+Ондан сонъ аждерханынъ агъзындан, айваннынъ агъзындан ве ялан пейгъамбернинъ агъзындан чыкъаяткъан, бакъагъа ошагъан учь арам рухны корьдим. 14+Олар – аджайип ишлер япа бильген шейтан рухларыдыр. Олар бутюн дюнья падишаларыны топламакъ ичюн чыкътылар ве оларны Къудретли Алланынъ азиз кунюнде оладжакъ дженкке топладылар.

15+– Мына, Мен, хырсыз киби, апансыздан келем!

Не де бахтлыдыр уяныкъ олгъан адам!

Эгер о, урбасыны сакълап турса,
чыплакъ юрмейджек, айып ерлери корюнмейджек.

16Рухлар падишаларны еудий тилинде Армагедон деген ерге топладылар.

17Единджи мелек озь пиаласыны авагъа тёкти. Алланынъ Сарайындаки тахттан:

– Эр шей ерине кельди! – деген кучьлю бир сес чыкъты.

18+О вакъыт яшынлар яшнады, сеслер янъгъырады, кок гудюрдеди, ве бир кучьлю зельзеле олды. Бу къадар кучьлю зельзеле адамлар ер юзюнде яшагъандан берли олмагъан эди. 19+Буюк шеэр учь къысымгъа болюнди. Миллетлернинъ шеэрлери ёкъ этильди. Алла буюк Вавилон шеэрини унутмагъан; О, онынъ башына Озь дешетли гъазабыны, шарапкъа толу къадесини киби, тёкти. 20+Бутюн адалар ёкъ олды, ве дагълар тегизликке чевирильди. 21+О вакъыт коктен адамларнынъ устюне ири бурчакъ, балабан ташлар[*] киби, ягъды. Адамлар бурчакъ белясындан Алланы яманлап башладылар, чюнки бу беля пек къоркъунчлы эди.

17

Айваннынъ аркъасында отургъан къадын

17^1+Еди пиаланен еди мелектен бири келип, манъа бойле деди:

– Яныма кель. Санъа чокъ сувлар устюнде отургъан буюк ороспунынъ суд этиледжегини косьтеририм. 2+Ер юзюнинъ падишалары онен ороспулыкъ япа эдилер, ер юзюнде яшагъанлар онынъ ороспулыкъ шарабындан сархош олдылар.

3+Ондан сонъ мелек меним рухумны сахрагъа алып кетти. О ерде мен ачыкъ къырмызы бир айван устюнде отургъан къадынны корьдим. Айваннынъ еди башы, он бойнузы бар эди, озю исе куфюр адларнен толу эди. 4Къадын мор ве ачыкъ къырмызы урбагъа кийинген, алтын, къыйметли ташлар ве инджилернен донатылгъан эди. Онынъ къолунда игренч шейлернен ве ороспулыкъ арамлыкъларынен толу алтын къаде бар эди. 5Къадыннынъ манълайында сырлы ады язылгъан эди:

«БУЮК ВАВИЛОН, ЕР ЮЗЮНИНЪ ОРОСПУЛАРЫНЫНЪ ВЕ АРАМЛЫКЪЛАРЫНЫНЪ АНАСЫДЫР».

6+Къадын Алланынъ халкъы къанындан ве Исанынъ шаатлары къанындан сархош олгъаныны корьдим. Оны корьгенимде, пек шаштым.

7Мелек манъа бойле деди:

– Не ичюн шаштынъ? Мен санъа къадыннынъ ве оны котерип юрген айваннынъ сырыны, еди башлы, он бойнузлы айваннынъ сырыны айтып берерим. 8+Сен корьген айван бар эди, энди исе ёкъ. О, бираздан сонъ тюпсюзликтен чыкъаджакъ ве озь олюмине кетеджек. Ер юзюнде яшагъанлар, дюнья яратылгъандан берли яшайыш китабына язылмагъан бутюн адамлар айванны корип шашаджакълар, чюнки о бар эди, шимди ёкъ, амма кене келеджек.

9Буны анъламакъ ичюн, акъыл ве икмет керек. Еди баш – еди дагъдыр, оларнынъ устюнде къадын отура. 10Олар эм еди падишадыр: беши энди ёкъ этильди, бири бар, башкъасы даа кельмеди. О, кельгенде, чокъ вакъыт турмайджакъ. 11Эвельде олгъан, шимди ёкъ олгъан айван исе – еди падиша киби бири олып, секизинджидир; о, олюмине кете.

12+Сен корьген он бойнуз – он падишадыр. Олар падишалыкъны даа къолгъа алмадылар. Олар айваннен берабер падиша олып, бир саатлыкъ акимликни аладжакълар. 13Бир фикирде олып, озь къудретини ве падишалыкъ япмагъа акъкъыны айвангъа береджеклер. 14+Олар Къозунен дженк этеджеклер, амма Къозу оларны енъеджек, чюнки Къозу – раббилернинъ Раббиси ве падишаларнынъ Падишасыдыр. Онен берабер олгъанлар – чагъырылгъан ве сайлангъан ишанчлы адамлардыр.

15Мелек манъа даа бойле деди:

– Устюнде ороспу отургъан, сен корьген сувлар – халкълар, топлашувлар, миллетлер ве тиллердир. 16+Сен корьген айваннынъ ве он бойнузынынъ ороспуны кореджек козьлери олмайджакъ. Онда олгъан эр шейини тутып аладжакълар ве озюни чыр-чыплакъ этип союндыраджакълар. Этини ашайджакъ, къалгъан шейлерни атеште якъаджакълар. 17Алла оларнынъ юрегине Озь ниетини беджермек истегини къойгъан, шунынъ ичюн олар бир олып, Алланынъ ниетини беджереджек, падишалыкъ япмагъа озь акъкъыны айвангъа береджек ве Алланынъ сёзлерини ерине кетиреджеклер. 18Сен корьген къадын исе – ер юзюнинъ падишалары устюнден падишалыкъ япкъан буюк шеэрдир.

18

Вавилоннынъ ёкъ этилюви

18^1+Ондан сонъ башкъа бир мелекнинъ коктен тюшеяткъаныны корьдим. О, буюк акимлик саиби олып, онынъ шуретинден ер юзю ярыкъланды. 2+О, кучьлю бир сеснен багъырып:

– Ёкъ этильди! Буюк Вавилон ёкъ этильди!

О, шейтанларнынъ эви, эр тюрлю арам рухнынъ сакълангъан ери,
эр бир арам къушнынъ ювасы,
эр тюрлю арам ве игренч айванларнынъ къобасы олды.

3+О, бутюн халкъларгъа озь сынъырсыз ороспулыкъ шарабыны ичирди,
ер юзюнинъ падишалары онен ороспулыкъ япты,
ер юзюнинъ алыш-веришчилери онынъ буюк байлыгъындан зенгинлештилер, – деди.

4+О вакъытта коктен башкъа бир сесни эшиттим. О, бойле деди:

– Эй, халкъым, ондан чыкъып кетинъиз,
онынъ гуналарына къошулманъыз,
ёкъса онынъ башына тюшеджек белялар сизге тиеджек!

5+Онынъ гуналары кокке барып етти,

Алла онынъ акъсызлыгъыны унутмады.

6+Вавилон сизге насыл япкъан олса,
сиз де онъа ойле япынъыз!

Япкъан ишлерине коре онъа эки кере зияде къайтарынъыз!

О, озь къадесинде сизге шарап азырлады,
сизлер исе онъа айны шу къадеде эки кере чокъ шарап азырланъыз!

7+О не къадар юкселип, байлыкъта яшагъан олса,
онъа о къадар чокъ азап ве гъам беринъиз!
Ороспу ичинден: «Мен падишалыкъ этем,
тул къадын дегилим,
ич бир вакъыт гъам корьмем», – дей.
8+Шунынъ ичюн онынъ башына келеджек белялар,
олюм, гъам ве ачлыкъ,
бир кунь ичинде келеджеклер.
О, атеште якъыладжакъ,
чюнки оны суд этеджек Рабби-Тааля къудретлидир.

9+Вавилоннен ороспулыкъ япкъан, байлыкъта яшагъан ер юзюнинъ падишалары, оны якъкъан атешнинъ тютюнини корип, аджджы агълайджакълар. 10Онынъ азапларындан къоркъа-къоркъа, узакъта турып айтаджакълар:

– Беля, беля буюк шеэрге!

Эй, Вавилон, къудретли шеэр!

Санъа джеза бир саат ичинде кельди!

11Ер юзюнинъ алыш-веришчилери онынъ алыны корип, агълап матем тутаджакълар, чюнки оларнынъ малларыны энди ич кимсе сатын алмай. 12Алтын, кумюш, къыйметли ташлар, инджи, индже кетен, йипек, мор ве ачыкъ къырмызы басмалар, эр тюрлю къокъулы агъачлар, фильтиштен ясалгъан чешит махсуллар, энъ паалы агъачтан, тунчтан, демирден ве мермерден япылгъан эр бир шейлер, 13тарчын, къокъулы отлар ве паалы ягълар, либан ве мюр ягълары, шарап, зейтюн ягъы, энъ яхшы ун ве богъдай, туварлар ве къойлар, атларнен арабаларны ве шунынънен, адамларнынъ беденини ве джаныны сатын алгъан башкъа ич кимсе олмайджакъ.

14– Сенинъ джанынъ истеген шейлер къолунъдан кетти. Бутюн паалы ве гузель корюнген малларынъ ёкъ олды. Адамлар оларны энди корьмейджек.

15Бу малларны сатып зенгинлешкен алыш-веришчилер, Вавилоннынъ азабындан къоркъып, узакъта тураджакълар ве аджджы агълап, гъамнен 16дейджеклер:

– Беля, беля буюк шеэрге!

Индже кетен, мор ве ачыкъ къырмызы урбалар кийген,
алтын, къыйметли таш ве инджилернен яраштырылгъан!

17+Бойле байлыгъынъ бир саат ичинде ёкъ олды.

Эр бир капитан, гемиджи ве денъизджилер, денъизде алыш-вериш япкъанларнынъ эписи узакъта турып, 18+шеэрдеки янгъындан чыкъкъан тютюнге бакъып:

– Бу буюк шеэрге ошагъан шеэр бармы? – деп къычырдылар, 19+башларына тоз сепип, къычырып, гъамнен агъладылар:

– Беля, беля буюк шеэрге!

Кимнинъ денъизде гемиси бар олгъан олса,
оларнынъ эписи онынъ къыйметли малларындан бай олды.

Шеэр бир саат ичинде ёкъ этильди!

20+Эй, коклер, азизлер, эльчилер ве пейгъамберлер!

Энди къуванынъыз,
чюнки Алла шеэрни джезалады, акъкъынъызны алды.

21+Сонъ кучьлю бир мелек дегирмен ташына ошагъан буюк ташны котерип, денъизге атты ве бойле деди:

– Буюк шеэр Вавилон бойле кучьнен атыладжакъ!

Энди о асла олмайджакъ.

22+Арфа, къавал, боразан чалгъанлар ве
йырджыларнынъ сеси энди сенде эшитильмез.

Энди усталар ве чешит-тюрлю усталыкълар сенде олмаз,
дегирмен давушы да эшитильмез.

23+Энди лампат сенде янмаз,
киевнен келиннинъ сеси де эшитильмез.

Алыш-веришчилеринъ ер юзюнинъ буюклери эди,
тылсымларынънен бутюн халкълар алдангъан эди.

24+Вавилонда пейгъамберлернинъ ве азизлернинъ,
ер юзюнде ольдюрильгенлернинъ эписининъ къаны тапылды.

19

Коктеки къуванч

19^1+Ондан сонъ кокте буюк бир къалабалыкъкъа ошагъан кучьлю сеслерни эшиттим:

– Эльхамдюлилля!

Алла – Къуртарыджымыздыр!

О, шуретли ве къудретлидир!

2+О, догъру ве адалетли суд эте.

Ер юзюни озь ороспулыгъынен бозгъан буюк ороспуны

О, джезалады,

Озь къулларынынъ къаны ичюн онъа акъкъыны берди.

3+Экинджи кере бойле дедилер:

– Эльхамдюлилля!

Вавилонны якъкъан атеш эбедиен тютейджек.

4+Шу вакъытта йигирми дёрт акъсакъал ве дёрт айван озьлерини ерге ташлап:

– Амин! Эльхамдюлилля! – деп, тахтта отургъан Аллагъа ибадет эттилер.

5+Сонъ тахттан бир сес чыкъты:

– Эй, Алламызнынъ бутюн къуллары, Ондан къоркъкъан буюк ве кичиклер, Оны макътанъыз!

6+Сонъ чокъ адамларгъа, шувулдагъан сувларгъа, кучьлю кок гудюрдилерине ошагъан сеслерни эшиттим. Олар бойле деди:

– Эльхамдюлилля!

Рабби-Тааля, Къудретли Алла падишалыкъ япа!

7+Къуванайыкъ, севинейик, Алланы шуретлейик!

Къозунынъ никях вакъты кельди,

Онынъ келини озю азырланды.

8+Киймек ичюн келинге темиз,
йылтыравукъ индже кетен урба берильди.

(Индже кетен – азизлернинъ инсафлы ишлеридир.)

9Сонъ мелек манъа:

– Яз! – деди. – Не де бахтлылар Къозунынъ никях акъшамына чагъырылгъанлар!

Даа манъа:

– Булар Алланынъ акъикъий сёзлеридир, – деди.

10+Мен, онъа ибадет этмек ичюн, аякъларына йыкъылдым. Лякин о манъа шойле деди:

– Ёкъ, буны япма! Мен, сен киби, Алланынъ бир къулум. Иса акъкъында хаберге ишангъан дин къардашларынъ киби, мен де Аллагъа хызмет этем. Аллагъа ибадет эт. Иса акъкъында хабер – пейгъамберликлернинъ рухудыр.

Беяз ат устюндеки атлы

11+Ондан сонъ кок ачылып, мына, бир беяз ат тургъаныны корьдим. Атлынынъ Ады Ишанчлы ве Акъикъий эди. О, адалетли суд ве дженк эте. 12+Онынъ козьлери алевленген атеш киби. Башында чокъ таджы бар. Устюнде Озюнден башкъа ич кимсе бильмеген бир ад язылгъан. 13+О, къан лекелери олгъан урбаны кийген. Онынъ Ады – Алланынъ Сёзюдир. 14Онынъ артындан беяз атлар устюнде коклернинъ ордулары кете эдилер. Оларнынъ эписи беяз, ап-акъ индже кетен кийген эди. 15+Онынъ агъзындан бир кескин къылыч чыкъып тура; онен О, халкъларны ура. Демир таягъынен О, оларгъа падишалыкъ япа, Къудретли Алланынъ атешли гъазабыны душманларынынъ башларына тюшюре. Юзюм сыкъкъан ерден чыкъкъан шарап киби, оларнынъ устюне гъазабы акъа. 16+Онынъ урбасы ве баджагъында ойле бир ад язылгъан: «Падишаларнынъ Падишасы ве раббилернинъ Раббиси».

17+Ондан сонъ кунеш устюнде тургъан бир мелекни корьдим. О, кучьлю сеснен кокте учкъан бутюн къушларгъа къычырып, бойле деди:

– Алланынъ буюк акъшамлыкъ ашына келинъиз! 18+Падишаларнынъ джесетлерини, бинъбашыларынынъ олюлерини, ве кучьлю аскерлернинъ джесетлерини, атларнынъ беденлерини ве атлыларнынъ этини, эписи азат ве къулларнынъ, буюк ве кичиклернинъ джесетлерини ашамагъа топланынъыз!

19+Ондан сонъ мен айванны, ер юзюнинъ падишаларыны ве оларнынъ ордуларыны корьдим. Олар ат минген Атлы ве Онынъ ордуларына къаршы дженк этмек ичюн бир ерге топлангъан эдилер. 20+Айван ве онынъ алдында аджайип ишлер япкъан ялан пейгъамбер эсирге тюшти. (Ялан пейгъамбер адамларны озь аляметлеринен алдаткъан эди, ве олар айваннынъ тамгъасыны къабул эткен ве онынъ путуна ибадет эткен эдилер.) Олар экиси кукюртнен янгъан атеш голюне тири олып ташландылар. 21+Башкъалары исе ат минген Атлынынъ агъзындан чыкъкъан къылычнен ольдюрильдилер. Бутюн къушлар оларнынъ этини ашап тойды.

20

Бинъ йыллыкъ падишалыгъы

20^1+Сонъ мен коктен тюшеяткъан мелекни корьдим. Онынъ къолунда тюпсюзликни ачкъан анахтар ве буюк бир зынджыр бар эди. 2+Мелек аждерханы, яни Иблис ве Шейтан деген къадимий йыланны тутып, оны бинъ йылгъа багълады, 3+тюпсюзлик ичине ташлады, тюпсюзликни къапатты ве онынъ къапусы устюне печат басты. Энди бинъ йыл ичинде Шейтан халкъларны бир даа алдатып оламайджакъ. Бинъ йыл кечкен сонъ исе о, къыскъа бир вакъыткъа азат этильмек керек.

4+О вакъыт мен тахтларны ве тахтта отургъанларны корьдим. Оларгъа суд этмек акъкъы берильген эди. Иса акъкъында хаберни ве Алланынъ Сёзюни даркъаткъаны ичюн башлары кесильгенлернинъ джанларыны да корьдим. Олар айвангъа ве онынъ путуна ибадет этмеген, манълайларына ве къолларына онынъ тамгъасыны къабул этмегенлер. Олар тирилип, Месихнен бинъ йыл падишалыкъ эттилер. 5Къалгъан ольгенлер исе бинъ йыл кечмегендже тирильмеди. Бу – биринджи тирилювдир. 6+Не къадар бахтлы ве азиздир биринджи тирилювде тириледжеклер! Экинджи олюм оларгъа тиймейджек. Олар Алланынъ ве Месихнинъ руханийлери олып, Онен бинъ йыл падишалыкъ этеджеклер.

Шейтаннынъ енъильгени

7Бинъ йыл кечкен сонъ, Шейтан озь зинданындан азат этиледжек ве ернинъ дёрт тарафындаки халкъларны, Гог ве Магогны алдатмагъа ве оларны дженкке топламагъа кетеджек. Мен оларнынъ сайысы, денъиз къуму киби, чокъ олгъаныны корьдим. 8+Олар бутюн ер юзюни къапладылар, азиз халкънынъ ордусыны ве Алланынъ севимли шеэрини сарып алдылар. 9+О вакъытта коктен атеш ягъды ве оларны къырып ташлады. 10+Оларны алдаткъан Шейтан атеш ве кукюрт голюне, айваннен ялан пейгъамбер олгъан ерге ташланды. О ерде олар гедже-куньдюз эбедиен чекишеджеклер.

Олюлерге чыкъарылгъан укюм

11+Сонъ буюк бир беяз тахтны ве Тахтта Отургъанны корьдим. Онынъ огюнден ер ве кок ёкъ олды ве бир даа пейда олмады. 12+Мен Алланынъ тахты алдында тургъан буюк ве кичик олюлерни корьдим. Китаплар ачылды. Яшайыш китабы деген башкъа бир китап да ачылды. Олюлернинъ эр бири китапларда язылгъан ишлерине коре суд этильди. 13+Денъиз озюндеки олюлерни йиберди, олюм ве олюлернинъ дюньясы озьлериндеки олюлерни бердилер, эр бир адам ишлерине коре укюм этильди. 14Олюм ве олюлернинъ дюньясы атеш голюне ташланды. Мына бу атеш голю – экинджи олюмдир. 15+Адлары яшайыш китабында язылмагъанларнынъ эписи атеш голюне ташланды.

21

Янъы ер ве кок

21^1+Ондан сонъ мен янъы бир кок ве янъы бир ерни корьдим. Эвельки ер ве кок гъайып олды. Денъиз энди ёкъ эди. 2+Мен мукъаддес шеэрни, янъы Ерусалимни корьдим. Киеви алдына безенип чыкъаяткъан келин киби, шеэр коктен, Алланынъ огюнден эне эди. 3+Мен тахттан кельген кучьлю бир сесни эшиттим, о бойле деди:

– Энди Алланынъ мекяны адамларнынъ арасында оладжакъ, Алла адамларнен берабер яшайджакъ. Олар Алланынъ халкъы оладжакъ, ве Алла Озю, оларнынъ Алласы, оларнынъ арасында булунаджакъ. 4+Алла оларнынъ козюндеки эр бир козьяшны силеджек, ве энди олюм олмайджакъ. Гъам да, агълав да, агъры да олмаз. Эвельки шейлер кечип кетти.

5+Тахтта Отургъан:

– Мен эр шейни янъы этип яратам! – деди. Сонъ манъа: – Буны язып къой, бу сёзлер ишанчлы ве акъикъийдир! – деди.

6+Сонъ манъа бакъып, деди:

– Эр шей ерине кельди! Мен – Альфа ве Омега, эр шейнинъ Башы ве Сонъу. Сувсагъан адамгъа яшайыш чокърагъындан бедава сув берерим. 7+Енъеджек адам эр шейни аладжакъ. Мен онынъ Алласы олурым, ве о, Меним огълум олур. 8+Амма къоркъакъ, имансыз, игренч, адамларны ольдюрген, ороспу, джады, путперест ве бутюн яланджыларнынъ къысмети – атеш ве кукюрт янгъан гольдедир. Бу, экинджи олюмдир.

Янъы Ерусалим

9+Сонъ алдыма сонъки еди белягъа толдурылгъан еди пиаланы туткъан еди мелектен бири кельди ве меннен лаф этип:

– Бакъ, санъа Къозугъа келин оладжакъ къадынны косьтереджем, – деди.

10+Мелек меним рухумны юксек балабан бир дагъгъа алып чыкъты ве манъа мукъаддес Ерусалим шеэрини косьтерди. О, коктен, Алланынъ огюнден энеята эди. 11+Шеэр Алланынъ шуретинен нур сача, онынъ йылтырагъаны къыйметли таш, буллюр яшмагъа ошай эди. 12Онынъ дивары къалын ве юксек эди, он эки араба къапусы олып, къапулар устюнде он эки мелек отура эди. Араба къапуларында адлар, Исраильнинъ он эки къабилесининъ адлары язылгъан эди. 13+Куньдогъуштан учь араба къапу, шимальден учь араба къапу, дженюптен учь араба къапу ве куньбатыдан учь араба къапу бар эди. 14+Шеэр диварларынынъ он эки темели олып, оларда Къозунынъ он эки эльчисининъ адлары язылгъан эди.

15+Меннен лаф эткен мелекнинъ къолунда алтын бир ольчю таягъы бар эди, шеэрни, онынъ араба къапулары ве диварыны ольчемек керек эди. 16+Шеэр дёрт коше шеклинде ерлешкен; онынъ узунлыгъы кенълигинен тенъ эди. Мелек шеэрни ольчюнен ольчеди, ве шеэр 2 400 километр[*] чыкъты. Онынъ узунлыгъы, кенълиги ве юксеклиги бир-бирине тенъ эди. 17Мелек шеэрнинъ диварларыны да ольчеди, о, адамлар ольчюсинде де, мелеклер ольчюсинде де 72 метр[*] чыкъты. 18Диварлары яшмадан, шеэр озю джам киби тыныкъ, темиз алтындан къурулгъан эди. 19+Шеэр диварларынынъ темеллери тюрлю къыйметли ташларнен донатылгъан эди: биринджи темель – яшмадан, экинджиси – кок якъут, учюнджиси – халцедон, дёртюнджиси – зумруттан эди. 20Бешинджиси – агаттан, алтынджысы – къырмызы сердолик, единджиси – сары якъут, секизинджиси – берилл, докъузынджысы – топаз, онунджысы – ешиль хризопрас, он биринджиси – сюмбюль, он экинджиси – мор якъуттан япылгъан эди. 21Он эки араба къапу – он эки инджи эди. Эр бир къапу бир инджиден ясалгъан эди. Шеэрнинъ баш сокъагъы тыныкъ джамгъа ошагъан темиз алтындан эди.

22+Бу шеэрде Алланынъ Сарайыны корьмедим. Рабби-Тааля, Къудретли Алла ве Къозу – шеэрнинъ сарайыдыр. 23+Шеэрни ярыкълатмакъ ичюн не кунеш, не ай керек; оны Алланынъ Шурети ярыкълатаджакъ; шеэрге Къозу нур сачаджакъ. 24+Халкълар шеэрнинъ ярыгъында юреджеклер. Ер юзюнинъ падишалары онъа озь байлыкъларыны кетиреджеклер. 25+Шеэрнинъ араба къапулары эр вакъыт ачыкъ тураджакъ ве асла япылмайджакълар, чюнки о ерде гедже олмайджакъ. 26Анда халкъларнынъ бутюн шурети ве байлыгъы кетириледжек. 27+Лякин ич бир арам шей, пис ишлер япкъан я да ялан айткъан ич бир адам онъа кирмейджек, тек Къозунынъ яшайыш китабында язылгъанлар анда киреджек.

22

Яшайыш озени

22^1+Мелек манъа буллюр киби тыныкъ яшайыш озенини косьтерди. О, Алланынъ ве Къозунынъ тахтындан чыкъа 2+ве шеэрнинъ баш сокъагъындан акъаята эди. Озеннинъ о тарафында да, бу тарафында да бир яшайыш тереги бар эди. Эр айда, йылда он эки кере бу терек мейва бере, терекнинъ япракълары халкъларгъа шифа бермек ичюн эди. 3Ич бир арам, Алланынъ лянети устюнде олгъан шей анда къалмайджакъ, лякин шеэрде Алланынъ ве Къозунынъ тахты оладжакъ, ве Онынъ къуллары Онъа хызмет этеджеклер. 4+Адамлар Онынъ бетини кореджек, ве Онынъ Ады оларнынъ манълайларында языладжакъ. 5+О ерде гедже олмайджакъ, лампат ярыгъы да, кунеш ярыгъы да керек олмайджакъ. Оларгъа Рабби-Тааля ярыкъ береджек, ве олар эбедиен падишалыкъ япаджакълар.

Иса келеята

6+Мелек манъа шойле деди:

– Бу сёзлер догъру ве акъикъийдир. Якъын арада оладжакъ шейни къулларына бильдирмек ичюн, азиз пейгъамберлерге Озь Рухуны берген Рабби-Тааля Озь мелегини ёллады.

7+– Мына, Мен тезден келеджегим! Не де бахтлыдыр бу китапнынъ пейгъамберлик сёзлерини акъылда туткъан адам!

8+Мен, Юхан, буны корьдим ве эшиттим. Буны корип эшиткенимде, шу шейлерни манъа косьтерген мелекнинъ аякъларына йыкъылып, ибадет этмеге истедим. 9Амма о манъа:

– Ёкъ, буны япма! Мен, сен киби, пейгъамбер къардашларынъ ве бу китапнынъ сёзлерини акъылда туткъанлар киби, Алланынъ бир къулум. Аллагъа ибадет эт! – деди.

10+Сонъ манъа даа бойле деди:

– Бу китапнынъ пейгъамберлик сёзлерине печат къойма, оларны сакълама. Вакъыт аз къалды. 11+Инсафсыз адам яманлыкъ япа берсин, арам адам арамлыкъ япа берсин. Инсафлы догъру иш япсын, азиз адам азиз олып къалсын.

12+– Мына, Мен тезден келеджегим, береджек акъкъым ве джезам Озюмнен. Эр кимге ишлерине коре береджегим. 13+Мен Альфа ве Омега, Биринджи ве Сонъки, эр шейнинъ эм Башы, эм Сонъудырым. 14+Не къадар бахтлыдыр урбаларыны ювгъанлар! Оларнынъ шеэр араба къапуларындан кирмеге ве яшайыш тереги мейвасындан ашамагъа акъкъы бар! 15+Тышарыда исе пис шейлерни япкъан адамлар, джадылар, ороспулар, адамларны ольдюргенлер, путперестлер, яланны севген ве ялан айткъанлар къаладжакълар.

16+– Мен, Иса, иманлылар джемиетлериме бу хаберни айтмагъа сизге Озь мелегимни ёлладым. Мен – Давутнынъ тамырым ве несилим, ярыкъ танъ йылдызым.

17+Рух ве келин:

– Кель! – дейлер. Эшиткен адам да:

– Кель! – десин.

Сувсагъан адам кельсин, истеген адам яшайыш сувуны бедава алсын.

18+Бу китапнынъ пейгъамберлик сёзлерини эшиткен эр бир адамгъа бойле бильдирем: ким оларгъа бир шей къошса, Алла онъа бу китапта язылгъан беляларны къошаджакъ. 19Ким бу китаптаки пейгъамберлик сёзлеринден бир шейни алып ташласа, Алла ондан бу китапта язылгъан яшайыш терегинден ашамагъа ве мукъаддес шеэрде яшамагъа акъкъыны алып ташлайджакъ.

20+Бу шейлерни хабер эткен:

– Эбет, Мен тезден келеджегим! – дей.

Амин! Кель, Рабби Иса!

21Рабби Исанынъ эйилиги эпинъизнен олсун!

* 1.10 Яни базар куню, о девирдеки еудийлерде афтанынъ биринджи куню.

* 3.14 Мында ад оларакъ «Амин» сёзю къулланыла. «Амин» сёзюнинъ манасы «ойле де олсун».

* 6.6 Къ. юн. сёзю-сёзюне «бир хойникс богъдай бир денарионгъа, учь хойникс арпа бир денарионгъа» демектир. Бир денарион – бир куньлюк къазанч. Энъ адий махсулнынъ паалыгъы косьтериле.

* 9.11 Аваддон; Аполлион – бу эки ад «виран этиджи» манасыны ташыйлар.

* 12.14 Къ. юн. сёзю-сёзюне «заман, заманлар ве яры заман» демектир.

* 13.1 Базы эльязмаларда бойле айтыла: «Мен денъиз ялысында турдым».

* 14.20 320 километр – къ. юн. «1 600 стадиос».

* 16.21 Балабан ташлар – къ. юн. сёзю-сёзюне «бир талантон агъырлыгъында» демектир.

* 21.16 2 400 километр – къ. юн. «12 000 стадиос».

* 21.17 72 метр – къ. юн. «144 пехус».

+ 1.1 Сыр 22.6
+ 1.2 Юх 19.35
+ 1.3 Сыр 22.7, 10

+ 1.4-5 Чыкъ 3.14; Сыр 3.1; 4.5; 5.6; Юх 3.11; 1 Тим 6.13; Фаал 26.23; 1 Кор 15.20; Кол 1.18; 1 Пётр 1.18-19

+ 1.6 Чыкъ 19.6; 1 Пётр 2.9; 4.11; Иуда 1.24-25; Сыр 5.10, 13; 20.6

+ 1.7 Дан 7.13; Зек 12.10
+ 1.9 Мк 10.39
+ 1.10 Ехез 1.3; Сыр 4.2
+ 1.12 Чыкъ 25.1, 37; Зек 4.2
+ 1.13 Дан 7.13; 10.5-6; Сыр 15.6
+ 1.14 Дан 7.9; Сыр 2.18; 19.12
+ 1.15 Ехез 1.7, 24; 43.2; Дан 10.6

+ 1.16 Еш 49.2; Дан 8.17; 10.9; Мт 17.2; Еуд 4.12; Сыр 19.15

+ 1.17 Еш 41.4; 44.6; 48.12; Мт 28.4; Сыр 2.8; 22.13

+ 1.18 Рим 6.9; 14.9; Сыр 9.1; 20.1
+ 2.1 Сыр 1.13, 16
+ 2.2 2 Кор 11.13; 1 Юх 4.1
+ 2.4 Йрм 2.2

+ 2.7 Баш 2.9; 3.22; Ехез 28.13; Мт 11.15; Мк 4.9; Лк 8.8; 23.43; 2 Кор 12.4; Сыр 3.5, 6, 13, 22; 13.9; 21.7; 22.2

+ 2.8 Сыр 1.17-18
+ 2.9 Якъ 2.5; 2 Кор 8.9; Сыр 3.9
+ 2.10 Якъ 1.12; Сыр 3.11; 12.11
+ 2.11 Сыр 2.7; 20.6; 21.8
+ 2.12 Сыр 1.16

+ 2.14 Сай 22.5; 25.1-2; 31.16; Фаал 15.29; 1 Кор 8.10; 10.19; 2 Пётр 2.15

+ 2.15 Сыр 2.6

+ 2.16 Еш 11.4; 2 Тес 2.8

+ 2.17 Чыкъ 16.31; Еш 62.2; 65.15; Юх 6.48-50; Сыр 2.7; 3.12; 19.12

+ 2.18 Сыр 1.14-15
+ 2.20 3 Пад 16.31; 21.25; Сыр 2.14
+ 2.21 2 Пётр 3.9,
+ 2.23 1 Пад 16.7; Йрм 11.20; 20.12; Мт 16.27
+ 2.25 Сыр 3.11

+ 2.26-27 Сай 24.17; Збр 2.9; Сыр 12.5; 19.15; 22.16

+ 2.29 Сыр 2.7

+ 3.1 Рим 1.15; Эф 2.1, 5; Кол 2.13; 1 Тим 5.6; Сыр 1.4-5, 16

+ 3.3 Мт 24.43-44; 2 Пётр 3.10; 1 Тес 5.2; Сыр 16.15

+ 3.4 Мт 10.11; 22.8; Фаал 13.46; Иуда 1.23; Сыр 6.11; 7.9

+ 3.5 Чыкъ 32.32; Збр 55.9; 68.29; Мал 3.16; Мт 10.32; Лк 10.19; Сыр 2.7; 21.7

+ 3.6 Сыр 2.7
+ 3.7 Эюп 12.14; Еш 22.22
+ 3.9 Сыр 2.9
+ 3.10 2 Пётр 2.9; 1 Кор 10.13
+ 3.11 Сыр 2.25; 22.7, 12, 20

+ 3.12 3 Пад 7.21; Збр 22.6; Еш 62.2; Ехез 48.35; Сыр 2.7, 17

+ 3.13 Сыр 2.7

+ 3.14 Икм 8.22; Кол 1.15, 18; 1 Кор 14.16; 2 Кор 1.20

+ 3.17 Хош 12.8; Зек 11.5; 1 Кор 4.8; Юх 9.39-41

+ 3.18 Сыр 16.15
+ 3.19 Икм 3.12; Еуд 12.5-6
+ 3.20 Лк 12.36; Юх 14.23

+ 3.21 Збр 109.1; Мт 19.28; Мк 16.19; Лк 22.30; Юх 16.33

+ 3.22 Сыр 2.7

+ 4.1 Сыр 1.10

+ 4.2 3 Пад 22.19; Еш 6.1; Ехез 1.3; Дан 7.9; Сыр 1.10

+ 4.3 Ехез 1.28
+ 4.4 Сыр 3.4
+ 4.5 Зек 4.2; Сыр 1.4-5; 8.5; 11.19; 16.18
+ 4.6 Ехез 1.5, 22; 10.12; Сыр 15.2
+ 4.7 Ехез 1.10
+ 4.8 Еш 6.2-3; Ехез 1.11
+ 4.11 Збр 32.9-11; Сыр 5.12

+ 5.1 Еш 8.16; 29.11; Ехез 2.9-10; Дан 12.4; Сыр 10.4; 22.10

+ 5.5 Баш 49.9; Еш 11.10; Сыр 22.16

+ 5.6 Еш 53.7; Зек 3.9; 4.10; Юх 1.29, 36; 1 Пётр 1.19; Фаал 8.32-33; Сыр 1.4-5

+ 5.8 Збр 140.2; Сыр 8.3-4
+ 5.9 Збр 32.3; Сыр 7.9; 11.9; 14.3-4, 6
+ 5.10 Чыкъ 19.6; 1 Пётр 2.9; Сыр 1.6
+ 5.11 Дан 7.10; Лк 2.13
+ 5.12 Сыр 4.11

+ 5.13 Збр 144.16; 150.6; 1 Пётр 4.11; Иуда 1.24-25; Сыр 1.6; 7.12

+ 5.14 Сыр 4.10
+ 6.1 Сыр 4.7; 5.1; 14.2; 19.6
+ 6.2 Зек 1.8-10; 6.1-4
+ 6.4 Мк 13.8; Зек 1.8; 6.2
+ 6.6 Сыр 7.3
+ 6.8 Лев 26.22; Текр 32.24; Ехез 5.17; 14.21
+ 6.9 Сыр 20.4

+ 6.10 Текр 32.43; Збр 78.10; 93.3; 118.84; Лк 18.7; 2 Тес 1.6; Сыр 19.2

+ 6.11 Сыр 3.4
+ 6.12 Еш 50.3; Ёэль 2.30; Мк 13.8; Сыр 11.13
+ 6.13 Еш 34.4
+ 6.14 Сыр 16.20
+ 6.15 Еш 2.10,
+ 6.16 Хош 10.8; Лк 23.30
+ 6.17 Збр 75.8; Йрм 30.7; Ёэль 2.11; Мал 3.2
+ 7.1 Йрм 49.36; Дан 7.2
+ 7.3 Ехез 9.4; Сыр 14.1; 22.4
+ 7.9 Сыр 3.4
+ 7.10 Сыр 12.10; 19.1
+ 7.11 Сыр 4.6
+ 7.12 Сыр 5.13-14

+ 7.14 Зек 3.4; Мт 24.21; Еуд 9.14; Сыр 19.8; 22.14

+ 7.16 Збр 120.6; Еш 49.10

+ 7.17 2 Пад 5.2; Збр 22.1; Еш 25.8; Юх 10.11; Сыр 21.4

+ 8.1 Сыр 5.1

+ 8.2 Мт 18.10-11

+ 8.3 Чыкъ 30.7; Сай 16.46; Збр 140.2; Ам 9.1; Сыр 5.8

+ 8.4 Фаал 10.4

+ 8.5 Лев 16.12; Ехез 10.2; Сыр 4.5

+ 8.7 Чыкъ 9.23-24; Ехез 38.22; Ёэль 2.30; Ам 7.4

+ 8.8 Чыкъ 7.17, 19; Йрм 51.25; Сыр 11.6
+ 8.9 Еш 2.16
+ 8.10 Еш 14.12; Сыр 9.1
+ 8.11 Йрм 9.15; 23.15

+ 8.12 Чыкъ 10.21-23; Еш 13.10; Ёэль 2.10; 3.15

+ 9.1 Еш 14.12; Лк 10.18; Сыр 1.18; 8.10; 12.8-9

+ 9.3 Чыкъ 10.4
+ 9.4 Сыр 7.2-4
+ 9.6 Эюп 3.21; Йрм 8.3
+ 9.7 Дан 7.8; Ёэль 2.4
+ 9.8 Ёэль 1.6
+ 9.9 Ёэль 2.5
+ 9.12 Сыр 11.14
+ 9.13 Чыкъ 27.2; 30.2
+ 9.14 Сыр 16.12
+ 9.15 Зек 13.8
+ 9.20 Збр 134.15-18; Дан 5.23; 1 Кор 10.20
+ 9.21 Сыр 21.8; 22.15
+ 10.1 Ехез 1.28; Сыр 1.15-16; 4.3
+ 10.2 Ехез 2.9
+ 10.3 Ёэль 3.16; Ам 1.2

+ 10.4 Еш 8.16; 29.11; Дан 8.26; 12.4; Сыр 5.1; 22.10

+ 10.7 Сыр 11.15
+ 10.9 Збр 118.103; Йрм 15.16; Ехез 3.1-3
+ 11.1 Ехез 40.3; Сыр 21.15
+ 11.2 Ехез 40.17; Лк 21.24; Сыр 12.6; 13.5
+ 11.4 Зек 4.2-3,
+ 11.5 4 Пад 1.10; Йрм 5.14
+ 11.6 Чыкъ 7.17, 19; 3 Пад 17.1; Сыр 8.8
+ 11.7 Дан 7.21; 8.24; Сыр 9.1
+ 11.8 Еш 1.10; 3.9
+ 11.9 Збр 78.2-3
+ 11.11 Баш 2.7; Ехез 37.10
+ 11.12 1 Тес 4.17; Сыр 4.1
+ 11.13 Сыр 6.12
+ 11.14 Сыр 8.13; 9.12

+ 11.15 Чыкъ 15.18; Еш 27.12; Дан 7.14, 27; Ов 1.21; Зек 14.9; Мт 24.31; Лк 1.33; 1 Кор 15.24; Сыр 10.7

+ 11.16 Сыр 4.4
+ 11.17 Сыр 1.4; 16.5
+ 11.18 Збр 2.1; Сыр 20.12
+ 11.19 Чыкъ 9.23; Ехо 10.11; Сыр 15.5; 16.21
+ 12.1 Баш 37.9
+ 12.3 Дан 7.7; Сыр 13.1; 17.3, 12
+ 12.4 Дан 8.10
+ 12.5 Збр 2.9; Сыр 2.27; 19.15
+ 12.6 Сыр 11.3; 13.5
+ 12.7 Дан 10.13; 12.1; Иуда 1.9

+ 12.9 Баш 3.1; 1 Тар 21.1; Эюп 1.6; Зек 3.1; Лк 10.18; Юх 12.31; Сыр 20.2

+ 12.10 Эюп 1.9-11; 2.4-5; Зек 3.1
+ 12.11 Лк 14.26; Юх 12.25; Сыр 2.10; 15.2
+ 12.12 Збр 95.11; Еш 44.23; 49.13

+ 12.14 Чыкъ 19.4; Текр 32.11; Дан 7.25; Сыр 13.5

+ 12.17 Баш 3.15
+ 13.1 Дан 7.3; Сыр 12.3
+ 13.2 Дан 7.4-6; Лк 4.6
+ 13.5 Дан 7.8, 25; 11.36; Сыр 11.2; 12.6
+ 13.7 Дан 7.21; 8.24; Сыр 11.7; 12.17
+ 13.8 Сыр 3.5
+ 13.9 Сыр 2.7
+ 13.10 Йрм 15.2; 43.11; Сыр 14.12

+ 13.13 Текр 13.1-3; 4 Пад 1.10; Мк 13.22; Лк 9.54; Сыр 16.13; 19.20

+ 13.14 Мт 24.24; Мк 13.22; 2 Тес 2.9

+ 13.15 Дан 3.6

+ 14.1 Збр 2.6; 9.12; Еуд 12.22; Сыр 3.12; 7.3-4

+ 14.2 Ехез 1.24; 43.2; Сыр 1.15; 6.1

+ 14.3 Збр 32.3; Сыр 5.9

+ 14.4 Йрм 2.3; Якъ 1.18; 2 Кор 11.2; 2 Тес 2.13

+ 14.5 Цеф 3.13
+ 14.8 Еш 21.9; Йрм 51.8; Сыр 18.2
+ 14.9 Сыр 13.15

+ 14.10 Збр 74.8; Еш 51.17; Йрм 25.15; Ов 1.16; Зек 12.2; Сыр 14.10; 20.10

+ 14.11 Еш 34.10
+ 14.12 Сыр 13.10
+ 14.13 Сыр 20.6
+ 14.14 Дан 7.13; 10.5-6; Сыр 1.13
+ 14.15 Ёэль 3.13; Мк 4.29
+ 14.16 Йрм 51.33
+ 14.19-20 Еш 63.3; Ёэль 3.13; Сыр 19.15
+ 15.1 Сыр 16.1; 17.1; 21.9
+ 15.2 Сыр 4.6; 12.11; 13.17
+ 15.3 Чыкъ 15.1; Текр 31.30; Збр 91.6
+ 15.4 Збр 85.9; Йрм 10.7
+ 15.5 Чыкъ 38.21; Сыр 11.19
+ 15.6 Сыр 1.13
+ 15.7 Сыр 4.6
+ 15.8 Чыкъ 40.34-35; 3 Пад 8.10-11; Еш 6.4
+ 16.1 Збр 78.6; Йрм 10.25; Сыр 15.1
+ 16.2 Чыкъ 9.9-11; Сыр 13.16
+ 16.3 Сыр 8.8-9
+ 16.4 Чыкъ 7.17-20
+ 16.5 Йрм 12.1; Сыр 1.4; 11.17
+ 16.6 Еш 49.26; Мт 23.35; Сыр 18.24
+ 16.7 Сыр 6.9
+ 16.9 Дан 5.23; Фаал 12.23
+ 16.10 Чыкъ 10.21-22; Сыр 13.2
+ 16.12 Еш 11.15; 44.27; Сыр 9.14
+ 16.13 Сыр 12.3; 13.11
+ 16.14 Мк 13.22; Сыр 13.13

+ 16.15 Мт 24.43-44; 2 Пётр 3.10; 1 Тес 5.2; Сыр 3.3, 18

+ 16.18 Ехез 38.19; Дан 12.1; Ам 1.1; Хагъ 2.6; Мк 13.19

+ 16.19 Сыр 14.10

+ 16.20 Сыр 6.14

+ 16.21 Чыкъ 9.23-25; Ехо 10.11; Еш 30.30; Сыр 11.19

+ 17.1 Йрм 51.13; Нах 3.4; Сыр 15.1; 21.9
+ 17.2 Еш 23.17; Йрм 51.7; Нах 3.4; Сыр 14.8
+ 17.3 Ехез 37.1; Сыр 12.3
+ 17.6 Сыр 16.6
+ 17.8 Сыр 9.1; 11.7
+ 17.12 Дан 7.7, 24; Сыр 12.3

+ 17.14 Текр 10.17; Узеир 7.12; Ехез 26.7; Дан 2.37; 1 Тим 6.15; Сыр 19.16

+ 17.16 Ехез 28.18; Сыр 18.8
+ 18.1 Ехез 43.2
+ 18.2 Еш 13.21; 21.9; 34.11, 14; Сыр 14.8
+ 18.3 Ехез 27.33; Нах 3.4; Сыр 17.2
+ 18.4 Еш 48.20; Йрм 50.8; 51.45

+ 18.5 2 Тар 28.9; Узеир 9.6; Йрм 51.9; Юнус 1.2

+ 18.6 Збр 136.8; Йрм 16.18; 50.15
+ 18.7 Еш 47.7
+ 18.8 Ехез 28.18; Сыр 17.16
+ 18.9 Йрм 51.8
+ 18.17 Ехез 27.28-29
+ 18.18 Ехез 27.32
+ 18.19 Ехез 27.30
+ 18.20 Йрм 51.48
+ 18.21 Йрм 51.63-64
+ 18.22 Еш 14.11; 24.8; Ехез 26.13
+ 18.23 Йрм 7.34; 16.9; Нах 3.4
+ 18.24 Мт 23.35; Сыр 16.6; 17.6
+ 19.1 Збр 61.12; Сыр 7.10
+ 19.2 Текр 32.43; 4 Пад 9.7; Сыр 6.10
+ 19.3 Еш 34.10; Сыр 14.11; 18.9
+ 19.4 Сыр 4.4
+ 19.5 Збр 133.1; 134.1
+ 19.6 Збр 92.1; Ехез 1.24; Сыр 1.15; 6.1
+ 19.7 Мт 22.2; 25.10; Сыр 21.2
+ 19.8 Еш 61.10; Зек 3.4; Сыр 7.14
+ 19.10 Фаал 10.25-26; Сыр 22.8-9
+ 19.11 Ехез 1.1
+ 19.12 Сыр 1.14; 2.17
+ 19.13 Юх 1.1

+ 19.15 Збр 2.9; Еш 49.2; 63.3; Ёэль 3.13; Сыр 1.16; 2.27; 12.5; 14.19-20

+ 19.16 Текр 10.17
+ 19.17 Йрм 12.9; Ехез 39.17-20
+ 19.18 Ехез 39.18-20
+ 19.19 Сыр 16.16
+ 19.20 Дан 7.11-12; Сыр 13.11-15; 16.13
+ 19.21 Еш 49.2; Сыр 1.16
+ 20.1 Сыр 9.1
+ 20.2 Баш 3.1; Сыр 12.9
+ 20.3 Збр 54.24; Дан 6.17

+ 20.4 Дан 7.9, 18; Мт 19.28; Сыр 6.9; 13.12-16

+ 20.6 Чыкъ 19.6; Сыр 1.6; 2.11; 14.13; 21.8
+ 20.8 Ехез 38.2; 39.1; Сыр 16.14
+ 20.9 4 Пад 1.10; Ехез 38.22; 39.6; Сыр 11.5
+ 20.10 Сыр 19.20
+ 20.11 Збр 101.27

+ 20.12 Чыкъ 32.32, 33; Дан 7.10; 12.1; Мт 16.27

+ 20.13 Фаал 24.15

+ 20.15 Мт 13.42,

+ 21.1 Еш 65.17; 66.22; 2 Пётр 3.13; Сыр 20.11

+ 21.2 Еш 61.10; Гал 4.26; Еуд 12.22; Сыр 19.7

+ 21.3 Лев 26.11-12; Ехез 37.27

+ 21.4 Еш 25.8; 35.10; 43.18; 51.11; 65.19; Сыр 7.17

+ 21.5 Еш 43.19; 2 Кор 5.17

+ 21.6 Еш 44.6; 48.12; 55.1; Юх 4.10; 7.37; Сыр 1.6; 22.13

+ 21.7 2 Пад 7.14; Мт 25.34; 2 Кор 6.18; Сыр 2.7; 3.5

+ 21.8 Еш 66.24; 1 Кор 6.9-10; Гал 5.19-21; Сыр 2.11; 20.6; 22.15

+ 21.9 Сыр 15.1; 17.1
+ 21.10 Ехез 40.2; Сыр 17.3
+ 21.11 Чыкъ 40.34
+ 21.13 Ехез 48.30-34
+ 21.14 Эф 2.20
+ 21.15 Ехез 40.3; Сыр 11.1
+ 21.16 Ехез 48.16

+ 21.19 Чыкъ 28.17-20; Еш 54.11-12; Ехез 28.13

+ 21.22 Еш 8.14; Ехез 11.16
+ 21.23 Еш 60.19-20; Сыр 22.5
+ 21.24 Еш 60.3
+ 21.25 Еш 60.11; Зек 14.7

+ 21.27 Збр 117.20; Еш 35.8; 52.1; Ёэль 3.17; Нах 1.15

+ 22.1 Ехез 47.1; Зек 14.8

+ 22.2 Баш 2.9; 3.22; Ехез 47.7, 12; Сыр 2.7

+ 22.4 Эюп 19.26; Збр 16.15; Мт 5.8; 1 Юх 3.2; Еуд 12.14; Сыр 7.3-4

+ 22.5 Збр 35.10; Еш 60.19-20; Сыр 21.23
+ 22.6 Сыр 1.1
+ 22.7 Сыр 1.3; 3.11
+ 22.8 Сыр 19.10
+ 22.10 Дан 12.4; Сыр 1.3; 10.4
+ 22.11 Дан 12.10; 2 Тим 3.13
+ 22.12 Еш 40.10; 62.11; Мт 16.27
+ 22.13 Еш 44.6; 48.12; Сыр 1.8; 21.6
+ 22.14 Сыр 7.14

+ 22.15 Икм 12.22; 1 Кор 6.9-10; Гал 5.19-21; Сыр 21.8

+ 22.16 Сай 24.17; Еш 11.10; Сыр 2.26; 5.5
+ 22.17 Еш 55.1; Юх 7.37; Сыр 21.2, 6, 9
+ 22.18 Текр 4.2; 12.32; Икм 30.6
+ 22.20 1 Кор 16.22

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/CRT/CRT/1-Мукъаддес%20Китап,%202016/1-Мукъаддес%20Китап,%202016/Мукъаддес-Китап__Tran.azw3

Алланынъ Адлары

Мезкюр неширде Алланынъ Адлары Эски Васиетнинъ (Теврат ве Зебурнынъ) къ. еуд. асыл нусхасы ве Янъы Васиетнинъ (Инджильнинъ) къ. юн. асыл нусхасы эсасында арды-сыралы терджиме этильген эдилер.

Ильк сефер Алла Мусагъа ве Исраиль халкъына Озь יהוה Адынен ачылды. Бу Ад дёрт арифтен ибарет олгъаны ичюн, оны базыда «тетраграмматон» деп адландыралар. Бу Адны сес чыкъарып теляффуз этмеге ясакъ эди, амма О, теляффуз этильгенде, «Яхве» оларакъ айтыла эди. Бу Аднынъ манасыны насыл этип анъламагъа кереклиги акъкъында Алла Озю Чыкъыш китабында (3.14) айта; Оны бойле сёзлернен терджиме этмек мумкюн: «Мен Барым», я да «Мен – бу Мендирим, Мен барлыкъны берем». Яни, Яхве – бу «бар олгъан сою», «барлыкъны берген сою», «даима олгъан сою»; буларнынъ эписи Алла табиаты ве хусусиетининъ даимийлигини акс этелер.

Окъугъанда, теляффуз этильмеси ясакъ олгъан бу Ад расткельгенде, агъзавий шекильде къ. еуд. Адонай сёзю къулланыла эди («рабби, акимдар, укюмдар» манасында). Кечче асыл нусханынъ метининде бу ал созукъ сеслерни косьтерген диакритик ишаретлер ярдымынен акс олунгъан эди. Къ. еуд. Адонай сёзюне къ. юн. Кюриос сёзю тенъ келе. Сёзлернинъ экиси де ялынъыз Аллагъа нисбетен дегиль де, падиша, акимдар, сераскерлерге нисбетен де къулланмалары мумкюн эди; къуллар да шорбаджыларына бойле мураджаат эте эдилер. Къ. юн. Кюриос базыда мертебели адамгъа мураджаатнынъ урьметли шекили оларакъ къулланыла эди (къырымтатар тилинде бойле маналарда «эфенди, саип» сёзлери чыкъалар.)

Асыл нусхадаки Яхве тетраграмматоны ве Адонай сёзю арасында олгъан фаркъны языда косьтермек ичюн, терджимеде тетраграмматонны биз бутюн сёзни буюк арифлернен беремиз – РАББИ, Адонай сёзюни исе тек биринджи буюк арифинен – Рабби.

Эм тетраграмматон, эм Адонай чокъусы алларда Алланынъ башкъа Адлары ве эпитетлеринен берабер кельмелери мумкюн:

РАББИ-ТААЛЯ – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Адонай-Яхве.

РАББИ-Тааля – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Яхве-Элохим. Мезкюр сёз бирикмеси мулькиет конструкцияларында баягъы сыкъ расткеле ве я «РАББИ-Таалямыз, РАББИ-Таалянъ» деп, терджиме этиле, я да бираз кенъ шекильде – «РАББИ олгъан Алланъ(ыз), РАББИ олгъан Алласы, РАББИ олгъан Алламыз» ве иляхре.

Ордуларнынъ РАББИси – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Яхве-Цеваот. «Цеваот» сёзю «ордулар, арбий кучьлер» маналарыны бильдире, бу я коктеки кяинат кучьлерининъ ордусына аит, я да мукъаддес дженкке чыкъкъан исраиллилернинъ арбий къысымларына аиттир.

Рабби-Тааля – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Адонай-Элохим, я да къ. юн. Кюриос-Теос.

Юкъарыда къайд этильген сёзлерден гъайры, асыл нусхада дюнья Яратыджысына нисбетен къ. еуд. Эль, Элохим, Элоах, къ. арам. Элах ве къ. юн. Теос сёзлери де сыкъ къулланылалар. Къырымтатар тилине бу сёзлер Алла сёзю ярдымынен терджиме этилелер. Эм еудий, эм юнан тилинде бу сёзлер эм Екяне Аллагъа нисбетен, эм путперестлернинъ аллаларына нисбетен (бойле алда биз бу сёзни уфакъ арифнен беремиз) къулланылмалары мумкюн эди.

Терджимеде Алла сёзюни тюрлю эпитетлернен бириккенини расткетирмек мумкюн, меселя:

Юдже Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Элион, къ. юн. Теос-Хюпсистос.

Къудретли Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Шаддай.

Эбедий Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Олам.

Тири Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Элохим-Хаййим.

Сёзлюк

Сёзлюк

1. Б
2. В
3. Г
4. Д
5. Е
6. Ё
7. И
8. К
9. Л
10. М
11. Н
12. О
13. П
14. Р
15. С
16. Т
17. Ф
18. Х
19. Ч
20. Ш
21. Э
22. Ю
23. Я

Сёзлюк

Абдест – Эски Васиетте, бутюнлей сувнен ювунып (бой абдест) я да эль-аякъ ювып темизленюв адети. Еудийлер эр бир арам шейге ве арамлангъан адамгъа тийген сонъ, къолларыны, чанакъларыны, урбаларыны ве башкъа шейлерни юва эдилер.

Ад – къадимий заманларда еудийлер адамнынъ адынен онынъ барлыгъыны багълай эдилер. Алланынъ Адыны айтмайып, Онъа сыкъ «Ад» (къ. еуд. Шем), дей эдилер. Шегиртлер бир шейни «Месихнинъ Адынен» япкъанларда, шуны Онынъ истегине коре ве Онынъ кучюнен япа эдилер.

Азиз – бакъ. Мукъаддес.

Акъсакъал – (къ. юн. пресбютерой) сёзю-сёзюне «къарт адам». Эвельде месихчилер джемиетинде акъсакъаллар рухий башлыкъ ве ребер вазифесини беджере эдилер. Эксерий алларда бир джемиетте бир къач акъсакъал бар эди. Эльчилер (я да оларнынъ издешлери) акъсакъалларнынъ башына къолларыны къойып, дува окъуй ве мувафакъиетли хызметлери ичюн Мукъаддес Рухнынъ эйилигини бере эдилер.

Алланынъ Къозусы – Алла исраиллилерге Мусанен берген Къанунгъа бойсунып, руханийлер эр саба ве эр акъшам Аллагъа бир къозуны къурбан чала эдилер. Къозунынъ къаны адамларны Алланен муаббетлештире, ве бу адетнен исраиллилернинъ гуналары багъышлана эди. Исагъа «Алланынъ Къозусы» деп, Ягъя Исанынъ бутюн халкъ ичюн къурбан оладжагъыны эвельден айтты.

Алланынъ Огълу – Исанынъ унванларындан бири, амма бу, Алланынъ апайдан олгъан огълуны анълатмай. Эски заманларда «Алланынъ огълу» Исраильнинъ падишаларына дей эдилер (бакъ. 2 Пад 7.14; Збр 2.6-7). Бу ад бекленильген Месихни, Алладан кельген инсафлы Падишаны, яни Иса Месихни де бильдире эди (бакъ. Юх 1.49; 11.27; 20.31). Бу ибаре Иса Месих ве Онынъ коктеки Бабасынен олгъан мунасебетлерини, оларнынъ табиатларынынъ якъынлыгъы ве бирлигини косьтере. Иса Бабанынъ ердеки векили олып, Оны адамларгъа ача. Бундан гъайры, эписи иманлылар Алланынъ балаларыдыр, чюнки олар Аллагъа Баба дейлер, Оны севелер ве ирадесини беджермеге тырышалар (бакъ. 1 Юх 2.23).

Алланынъ Падишалыгъы (Кок Падишалыгъы) – бу ибаре Алланы озь Падишасы сайып, Онен къонушып яшагъан адамларнынъ Алланен мунасебетлерини анълата. Алланынъ Падишалыгъы толу дереджеде Исанынъ экинджи келишинден сонъ оладжакъ: о вакъытта Алла халкъынынъ душманлары енъиледжек, эски дюнья ёкъ оладжакъ, онынъ ерине янъы дюнья пейда оладжакъ, анда эр шей эбедий севгиге толаджакъ ве яманлыкъ олмайджакъ. Амма Алланынъ Падишалыгъы тек келеджекте дегиль, о шимди де, адамлар Алланынъ ирадесини беджерген ве бир-бирини севген эр бир ерде де бар. Алланынъ Падишалыгъы Иса Месихнинъ, Ягъянынъ ве эльчилернинъ огретювинде эсас ерни ала.

Алланынъ Сарайы – Исраильнинъ пайтахты Ерусалимдеки мукъаддес биналарнынъ топламыдыр. Сулейман падиша оны еудийлер Мусанынъ заманындан берли Аллагъа ибадет эткен Чадырнынъ ерине къурды. М. э. 586 с. Сулейманнынъ Сарайыны вавилонлылар виран этти. Бир къач он йыллыкътан сонъ Сарай гъайрыдан тикленди. Сонъ Буюк Ирод Сарайны баягъы кенълештирди. Алланынъ Сарайы Исраиль яшайышынынъ меркези эди: къурбанлар тек анда чалына эди, мемлекетнинъ бутюн четлеринден ве тышындан кельген еудийлер мында муим байрамларны (Песах, Афталар Байрамы, Чалашлар Байрамы) къайд эте эдилер. Сарайнынъ эсас одасы Энъ Мукъаддес Ер эди. Анда йылда бир кере тек баш руханий кирип, айры ибадет эте эди. Бу ерни Мукъаддес Ерден буюк перде айыра эди. Мукъаддес Ерге тек руханийлер кире биле. Сарайнынъ бу эки къысымлары Алланынъ Эви оларакъ сайыла, анда адий адамларгъа кирмек ясакъ эди, олар тек Сарайнынъ азбарларында Аллагъа ибадет эте эдилер. Азбарларнынъ четлериндеки эйванларда адамлар топланып, тюрлю ишлернен огъраша эдилер. Иса Месих пейгъамберлик япкъанына коре, м. с. 70 с. римлилер Сарайны бутюнлей ёкъ эттилер, ве ондан сонъ Сарай гъайрыдан тикленмеди.

Алланынъ Шурети – бу ибаре дюньяда япкъан ишлеринде косьтерильген Алланынъ улулыгъыны бильдире. Мукъаддес Китаптан корюне ки, базы вакъытта Алланынъ Шурети исраиллилерге кучьлю ярыкъ киби корюнди. Амма Алланынъ Шурети Раббиге инангъан инсафлы адамларнынъ яшайышларында да корюнди. Энъ эвеля О, Иса Месихнинъ яшайышында, аджайип ишлеринде ве хусусан Онынъ хач устюнде олюминде ве тирилювинде косьтерильди.

Алоэ – бакъ. Къокъулы шейлер.

Альфа ве Омега – юнан элифбесининъ биринджи ве сонъки арифлери (къырымтатар элифбесиндеки А ве Я арифлери киби). «Альфа ве Омега» ибареси «башы ве сонъу» манасыны ачып, толулыкъны, сонъунадже чыкъмакъны анълата. Сырларнынъ ачылувы китабынынъ контекстинде бу ибаре дюньянынъ яратылмасындан сонъки кунюне къадар тарихыны косьтере.

Алямет – бакъ. Бельги.

Аманлыкъ (селямет) – Янъы Васиетте бу сёз тек дженк олмагъаныны дегиль, тынчлыкъ-аманлыкъны да бильдире. Еудийлер бир-бирини: «Селям алейкум!» (къ. еуд. шалом алейхем), деп къаршылай эдилер.

Амин – къ. еуд. «акъикъий» я да «акъикъат» манасыны анълата. Бу сёзнен вааз я да дува эм башланмакъ, эм битмек мумкюн.

Арес-тёпе – (къ. юн. Арео Пагос) акъсакъалларнынъ шурасы топлашкъан Афинанынъ меркезинде ерлешкен тёпелик. Шуранынъ озюни де бу тёпеликнинъ адына коре адландыра эдилер (бакъ. Фаал 17).

Афталар Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Ахирет куню – бу дюньянынъ тарихы битеджек кунь. Чокъусы еудийлер шу куню эвель ольген адамлар тириледжегине инана эдилер. О вакъытта эписи адамлар Алланынъ судуна барып, озьлерининъ яшайышларына эсабат береджеклер. Инджиль китабына коре бу судда ич бир адам озюнинъ инсафлы ишлеринен акъланып оламайджакъ. Тек Иса Месихнинъ къурбанлыгъыны къабул эткен адамлар акъланып оладжакълар.

Аштан-сувдан вазгечюв – къадимий заманларда къыскъа бир вакъыт ичинде, адетиндже бир кунь девамында, аштан ве сувдан вазгече эдилер. Бойлеликнен, адам озюни Аллагъа ишандыра, шунынънен Онъа олгъан садыкълыгъыны косьтере ве тёвбе этип ярдым сорай эди. Бир йылда бир кунюнде – Одеме Куню (еуд. Йом-Киппур) – эр бир адам мытлакъ аштан вазгечмек керек эди, еудийлер эписи озь гуналары ичюн Аллагъа тёвбе эте эдилер. Бу, Мукъаддес Язынынъ эмири эди. Базылары исе, энъ эвеля фериселер, даа башкъа куньлерде аштан-сувдан вазгече эдилер. Бирде-бир иманлылар джемиети айры бир себептен дува окъумакъ ичюн аштан-сувдан вазгечип ола эдилер.

Байрамлар – исраиллилер эсас учь байрамны къайд эте эдилер: Мысырдан чыкъкъанларыны хатырлаткъан Песах Байрамы, Биринджи Махсул Байрамы (Афталар Байрамы, я да Берекет Байрамы) (махсул джыймагъа башлагъанларында) ве Чалашлар Байрамы (махсул джыймакъны битиргенлеринде). Ондан гъайры олар даа Одеме Кунюни къайд эте эдилер. Шу куню бутюн халкъ аштан вазгечип Алладан озь гуналарынынъ багъышланмасыны сорай эдилер. Песах Байрамы – (къ. еуд. Песах) еудийлернинъ энъ муим байрамы, еудийлерни Мысыр къуллугъындан къуртулгъанларыны анъдыра. Бу байрам Нисан айында 15-инджи кунюнде (март-апрель айында) отькериле эди. Къадимий заманларда еудийлер бутюн Исраиль мемлекетинден ве башкъа топракълардан Песах Байрамыны къайд этмек ичюн Ерусалимге келип, Аллагъа ибадет эте эдилер. Песахтан сонъ еди кунь девам эткен Маясыз Пишкен Пите Байрамы башлана эди. Бир афта ичинде еудийлер тек маясыз пишкен отьмек ашай эдилер. Инджильде бу эки байрам бир байрам сайыла. Шу куньлери Иса Месих хачкъа мыхланып ольдюрильди ве тирильди. Ондан сонъ Песах месихчилернинъ энъ буюк байрамы – Исанынъ Тирилюв Байрамы олды. Песах ашы олгъан къурбан къозусына да «песах» дей эдилер. Чалашлар Байрамы – (къ. еуд. Сукъкъот) баба-деделерининъ сахрада юрген вакъытта чалашларда яшагъанларнынъ хатырасына багъышланып отькерильген байрам. Байрам Тишри айынынъ 15-бешинджи куню (кузьнинъ башы) башланып, еди кунь девам эте эди. Ондан сонъ секизинджи кунь – байрам раатлыгъы келе эди. Биринджи Махсул Байрамы (Афталар Байрамы, Берекет Байрамы) – (къ. юн. Пентэкостэ, сёзю-сёзюне «эллинджи кунь») Песах Байрамындан еди афта кечкен сонъ кечириле эди. Бу байрамны «Синай дагъында берильген Къанун» байрамы киби къайд эте эдилер. Шу куню тек Фелестинде яшагъан дегиль, башкъа ерлерден де бутюн еудийлер Ерусалимге кельмеге арекет эте эдилер. Исанынъ биринджи шегиртлери Берекет Байрамында Мукъаддес Рухкъа толдылар.

Баш руханий – бакъ. Руханийлер.

Бельги (алямет) – бирде-бир шейни исбатламакъ я да тасдыкъламакъ ичюн бельги оларакъ Алла япкъан муджизе. Инджильнинъ муэллифлеринден бири Юханнынъ язгъанына коре, бельгилер – Иса япкъан, Кок Падишалыгъынынъ келеяткъаныны косьтерген аджайип шейлердир.

Берекет Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Беэльзебул – бакъ. Шейтан.

Биринджи Махсул Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Вавилон – Фират ве Хиддекель дерьясы арасында (земаневий Ирак топрагъында) ерлешкен, къоджаман империянынъ пайтахты олгъан, Якъын Шаркънынъ энъ буюк шеэридир. Вавилонда чокъ аллаларгъа табына эдилер. М. э. 587 с. вавилонлылар (къасдийлилер) Ерусалим шеэрини йыкътылар ве еудийлернинъ чокъусыны эсирге алып кеттилер. Янъы Васиетнинъ заманларында Вавилон шеэри энди виран этильген эди. Инджильде «Вавилон» сёзю Шейтаннынъ падишалыгъыны анълата. Бесе-белли, мында Рим шеэри козьде тутула эди. О заманда Рим Ерусалимни запт эткен янъы империясынынъ баш шеэри, путперест медениети ве тюрлю бозукълыкъларнынъ меркези эди.

Васиет – Синай дагъында Алла Мусанен бутюн еудий халкъына васиет этти, еудийлерге яхшылыкъ япмагъа, оларны душманлардан къорчаламагъа сёз берди. Еудийлер Аллагъа садыкъ олып, Къанунда язылгъан Онынъ истегенини беджермек керек эдилер. Бу васиетке, онынъ япылмасы акъкъында тариф эткен китаплар топламына киби, «Эски Васиет» дейлер. Пейгъамберлер Алла адамларгъа янъы васиет береджеги акъкъында айта эдилер. Инджиль китабына коре, бу янъы васиет Иса Месихнинъ олюми ве тирилюви ярдымынен япылды. Энди Алланынъ халкъы – догъгъан ерине бакъмайып, Месихке иман эткен, Онынъ огретювине коре яшагъан адамларнынъ эписидир. Бу васиетке, Иса ве Онынъ биринджи издешлери акъкъында тариф эткен китапларнынъ джыйынтыгъына да «Янъы Васиет» дейлер. Бу джыйынтыкъны м. с. I-инджи асырында чешит адамлар язды. Эски Васиетнен бирликте Янъы Васиет Мукъаддес Китапны тешкиль эте.

Васиет Сандыгъы – исраиллилернинъ эсас азизлиги: агъачтан япылып алтыннен къаплангъан мукъаддес Сандыкъ. Сандыкънынъ ичинде васиетнинъ таш левалары сакълана эдилер. Сандыкъ башта Мескеннинъ сонъунда, Сарайнынъ Энъ Мукъаддес Еринде тура эди. Исраиллилер оны, устюнде санки де Рабби отургъан, падишанынъ тахты ерине коре эдилер.

Васиетнинъ таш левалары – устьлеринде Он Эмир (Исраиль халкъына Алладан берильген эсас эмирлер) язылгъан таш левалардыр. Оларны Рабби Синай дагъында, Исраильге васиет бергенде, Мусагъа берди.

Галилея – Фелестиннинъ шимали. Чокъ асырлар девамында башкъа халкъларнынъ къолунда олгъаны ичюн, Галилеяда тюрлю халкъларнынъ адамлары чокъ эди. Еудиенинъ сакинлери галилеялыларгъа юкъарыдан бакъа эдилер. Галилеянынъ Назарет шеэрчигинде Исанынъ яшлыгъы ве генчлиги кечти. Мында О, чокъ аджайип шейлер япты.

Давут – Шаулдан сонъ Исраильнинъ экинджи ве энъ намлы падишасы. О, тахткъа м. э. 1010 с. отурды. Давут Исраильни буюк девлет ве Ерусалим шеэрини Исраильнинъ пайтахты япты. О, кучьлю аскер ве улу шаир эди. Давут Зебур китабынынъ (Аллагъа айтылгъан йырлар ве дувалар) муэллифлеринден бири эди. О, Аллагъа ишанчлы олгъаны ичюн, Алла Исраиль тахтыны тек онынъ эвлятларына береджегини сёз берди. Еудий пейгъамберлерине коре, келеджекте бутюн дюньянынъ Падишасы оладжакъ Месих Давутнынъ сою оладжакъ. Шунынъ ичюн Исагъа даа «Давутнынъ Огълу» дей эдилер.

Давутнынъ Огълу – Давут падишанынъ дос-догъру эвляды. Иса Месих Давутнынъ эвляды олгъаныны билип, еудийлер Онъа «Давутнынъ Огълу» дей эдилер.

Денъиз хавузы – Мескеннинъ азбарында тургъан буюк бакъыр савут. Аллагъа хызметлерини башламаздан эвель руханийлер шу савутта абдест ала эдилер.

Дженнет – (къ. юн. Парадейсос; къ. еуд. Эден; рус. Эдем) Башланув китабында (2 б.) пек дюльбер багъча тасвир олуна, анда биринджи адамлар Алланен къонушып яшай эдилер. Бу багъчагъа «дженнет» дейлер. Адамлар Алланынъ Сёзюни тутмагъан сонъ, багъчадан къувулдылар ве энди агъыр иш япып ве ольдюриджи хасталыкъларгъа огърап яшамагъа меджбур олдылар. Дженнет акъкъында айткъан Месих бу аджайип ве гъамсыз яшайышкъа къайтмакъны ве Алланен бирликте эбедиен къалмакъны козьде тута эди.

Джеэннем – бакъ. Олюлернинъ дюньясы.

Дин къардашлары – иманлылар эксериетнен бир-бирине «дин къардашлары» дейлер, бойле этип, оларнынъ бир Алла Бабасы олгъаныны косьтерелер. Олар бир-бирини къайгъырып, бир къорантада киби, муаббет яшайлар.

Еудие – Фелестин дженюбиндеки виляет, онынъ ады исраилли къабилелеринден бирининъ бабасы Ехуда адынен багълы.

Еудий – бу сёзю (менбаа метинде – «иврий») биринджи кере Ибраимге (Баш 14.13), сонъ Юсуфкъа (Баш 39.14) ве Якъупнынъ (Исраильнинъ) бутюн эвлятларына нисбетен къулланылды. Сонъ Исраиль халкъына аит олгъан эр кесни ойле адландырып башладылар. Къырымтатарджа бир «еудий» сёзю къулланылса да, къ. еуд. «иврий» сёзю этник аитликни, «еудий» сёзю исе диний аитликни косьтере.

Еудийлер – башында Якъупнынъ огълу Ехуданынъ къабилесиндеки адамлар. Амма Инджильнинъ заманына бутюн чуфутларгъа «еудий» деп башладылар. Юханнен берильген Инджильде «еудий» сёзюнен сыкъ-сыкъ чуфутларнынъ башлыкъларыны адландыра эдилер.

Ёл (Раббининъ Ёлу, Алланынъ Ёлу) – месихчилер джемиетининъ ве Иса Месихнинъ огретювининъ ильк адларындан бири (бакъ. Фаал 9.2; 22.4).

Иблис – бакъ. Шейтан.

Ибраим – Исраиль халкъынынъ биринджи баба-дедеси. Онынъ тарихы Башланув китабынынъ 12-25 бабларында икяе этиле. Алла оны сайлап, онъа васиет берди, тувгъан топракътан узакъ Ханаан топрагъына кочьмеге эмир берди, шу топракъны чокъсайылы несилине бермеге ваде этти. Башта онынъ ады Ибрам эди, амма сонъундан Алла онъа янъы «Ибраим» адыны берди. Ибраим ве онынъ апайы Саре Исхакъ огълунынъ догъувыны чокъ вакъыт бекледилер ве чокъ сынавлардан кечтилер. Ибраим исраиллилернинъ ве базы башкъа халкъларнынъ дедеси олды. Мукъаддес Китапта о – тюрлю агъыр алларда Алланынъ бутюн эмирлерини беджермеге азыр олгъан, Раббиге ишанч толу орьнектир.

Иманлылар топлашувы (иманлылар джемиети) – бир ерде яшагъан, даима топлашып, Аллагъа ибадет эткен ве Языны огренип, къонушкъан джемиетнинъ ады. Бу сёз тек ерли джемиетни дегиль, бутюн дюньяда Иса Месихке иман эткенлерни де анълата биле.

Император – Рим империясынынъ баш укюмдары. Онъа айры виляетлернинъ акимлери ве падишалары (меселя, Пилат ве Ирод) бойсуна эдилер. Биринджи императорнынъ ады Юлий Цезар олгъаны ичюн, башкъаларына да «кесар» дей эдилер.

Инджиль – бакъ. Къуванчлы Хабер.

Инсан Огълу – еудий тилинде бу ибаренинъ биринджи манасы «адам» эди. Даниял пейгъамбер шойле келеджек Падишагъа дей эди. Онынъ айткъанына коре, Алла бу Падишагъа бутюн халкълар устюнде укюм береджек (Дан 7.13-14). Иса бойле ибаренен сыкъ-сыкъ Озюни адландыра эди.

Инсафлыкъ – Алла инсафлыдыр, демек, Онынъ бутюн арекетлери акъикъаткъа ве адалетке эсаслана. Мукъаддес Китапкъа коре, Алла адамнынъ гуналарыны багъышласа, адам инсафлы ола. Адам Алланынъ истегенини беджерип, озь арекетлеринен инсафлыкъкъа ынтылмакъ керек.

Ирод – падишаларнынъ сюлялеси. Бу сюляле биринджи падиша Буюк Ироднынъ адынен адлана эди. Буюк Ирод – еудийлернинъ падишасы, м. э. 37-4 с. къадар бутюн Фелестин топрагъында акимлик япты. О, Исанынъ догъгъаны акъкъында эшитип, Вифлеемде янъы догъгъан балаларны ольдюрмеге эмир этти. Ирод Антипа – Буюк Ироднынъ огълу, м. э. 4 с. – м. с. 39 с. къадар Галилеяда акимлик япты. Ягъя оны къанунсыз эвленгенинде къабаатлагъаны ичюн, Ирод Антипа Ягъяны якъалап джезаламагъа эмир этти. Бундан гъайры, Ирод Антипа Исанен судда корюшти. Ирод Агриппа I – Буюк Ироднынъ торуны ве Ирод Антипа къардашынынъ огълу, м. с. 39-44 с. къадар Фелестинде акимлик япты. О, месихчилерни мераметсиз джезалап башлады. Онынъ эмиринен эльчи Якъуп ольдюрильди ве эльчи Пётр зиндангъа атылды. Фаалиет китабы Ирод Агриппанынъ олюмини бойле тасвирлей: путперест хызметчилери оны алла ерине корип, шерефлеп башладылар, ве о, шу шерефлерни къабул этти. Шу вакъыт Алланынъ мелеги Иродны азаплы хасталыкънен урды, ве Ирод шу хасталыкътан кечинди. Ирод Агриппа II – Ирод Агриппа I огълу. Эльчи Павел денъиз янындаки Кайсарея шеэринде онынъ алдында чыкъышта булунды. Ирод Агриппа II м. с. 44-70 с. къадар Фелестиннинъ бир къач виляетинде акимлик япты. Сонъ о, Римге кочип, анда м. с. 100 с. къадар яшады.

Иса – (къ. еуд. Ешу, Ешуа; Ехошуа адынынъ къыскъартылгъан шекили) еудий адларындан бири. Онынъ манасы – «РАББИ къуртара».

Исраиль – бакъ. Якъуп.

Керувлар – мелеклернинъ хусусий бир чешити. Мукъаддес Китапта керувлар Аллагъа якъын ве Онынъ тахты янында хызмет эткен неснелерни киби тасвирленелер. Онынъ ичюн Мескенде ве Сарайда керувларнынъ ресимлери бар эди.

Кинаели икяе – кенълешкен къыяславдыр, о, эр вакъыт тапмаджа, тасавур этюв усуллары къулланыла. Еудийлернинъ адетинде тек акъыл огреткен къыскъа икяе дегиль де, аталар сёзлери, айтымлар, тапмаджалар, къанатлы сёзлер, икметли сёзлер, аллегорияларгъа да «кинаели икяе» дей эдилер. Кинаели икяени анъламакъ ичюн башыны чалыштырмакъ керек. Кинаели икяелер Шаркъта кенъ даркъалгъан эди. Оларны уйдургъан ве анълагъан адамларгъа «икметли» дей эдилер.

Кок Падишалыгъы – бакъ. Алланынъ Падишалыгъы.

Корюшюв Чадыры – бакъ. Мескен.

Къадимий арамий тили – къадимий еудий тилине ве аз дереджеде арап тилине сойдаш тили. Бу тильде Даниял ве Узеир китабынынъ бир къач бабы язылды. Фелестинде, Иса Месихнинъ яшагъан вакъытта, бу еудийлернинъ лакъырды тили эди.

Къадимий еудий тили – бу тильде деерлик бутюн Эски Васиет язылгъан. Янъы Васиет язылгъан заманында, Фелестин сакинлери онъа сойдаш олгъан арамий тильде лаф эте эдилер, башкъа халкъ векиллеринен исе сыкъ-сыкъ къадий юнан тилинде къонуша эдилер.

Къадимий юнан тили – Эскендер Зулькарнайннынъ запт этмелеринден сонъ, юнан тили шаркъий Акъ денъиз ялысында халкъара тиль олды. Янъы Васиет, чокъча адам окъуп олсун деп, юнан тилинде язылды.

Къандиль – Мескеннинъ ве сонъундан Сарайнынъ ичини ярыкълатмакъ ичюн къулланылгъан еди ягълы чыракълы лампа (бакъ. Чыкъ 25).

Къандиль

Къанун (Мусанынъ Къануны, Теврат) – Муса пейгъамбер вастасынен Исраиль халкъына берильген Алланынъ Къануны. Мукъаддес Китапнынъ биринджи беш китабына (Тевраткъа) да «Къанун» дейлер, чюнки анда эм къанун, эм онынъ берильген тарихы бардыр. Къанун исраиллилерге тафсилятлы огютлер бере, оларнынъ диний ве ичтимаий яшайышыны бельгилей, яхшылыкъ ве адалет къаиделери тайинлей эди. Къанунда адамларгъа Алланынъ ирадеси ачыла. Амма озю озюнден Къанун оны бозгъан адамларны гуна джезасындан къорчалап оламай. Онынъ ичюн Янъы Васиетте Къанун хайыргъа къаршы къоюла.

Къанун оджалары – Мукъаддес Языны ве биринджиден Мусанынъ Къануныны теренден огренип анълаткъан адамлар. Олар Къанунны язып ала, огрене, анълата, къуллана ве адамларгъа огрете эдилер. Бойле адамларны еудий джемиетинде буюк урьмет эте эдилер.

Къокъулы шейлер. Алоэ – осюмлик, онынъ япракъларындан къыйметли къокъулы ягъ япа эдилер. Дефн этмезден эвель олю сарылгъан басмагъа бу къокъулы ягъны синъдире эдилер. Либан – экзотик осюмликнинъ къурутылгъан сакъызы. Оны якъкъанда къокъулы тютюн чыкъа эди. Либан тютетюви башта Чадырда, сонъ Ерусалим Сарайында бахшыш кетирювнинъ бир чешити эди. Мюр – паалы къокъулы ягъ, дженюбий тереклернинъ сакъызындан азырлана. Оны тиббиетте азапларны эксильтмек ве олюни дефн эткенде ягъламакъ ичюн къуллана эдилер.

Къуванчлы Хабер – (къ. юн. эвангелион) Эски Васиетте анъылгъан, Иса Месихнинъ ер юзюне кельгенинен илян этильген хабер. Онынъ манасы шунда ки, Алла адамларны севгени ичюн, Озь Огълуны ерге ёллады, Онынъ хачта ольгени ве тирильгенинен бутюн адамларгъа гуналардан ве эбедий олюмден къуртулыш ёлу ачылды. Бу хабер месихчилер иманынынъ эсасы олды. «Эвангелион» сёзюнен «Инджиль» сёзюнинъ пейда олувы да багълы. Кечче бу сёзнен Иса Месих акъкъында икяе эткен дёрт китапны адландырып башладылар.

Къурбан ери – бир тёпелик, онынъ устюнде къурбан чалынгъан айванларнынъ бутюнини я да бир къысмыны якъа эдилер. Къурбан ери эксериетнен ташларнен япыла эди, амма Корюшюв Чадырында еринден авуштырмагъа мумкюн олгъан, тахтадан япылып маденнен къаплангъан сою бар эди. Ондан гъайры, къокъулы отларны якъмакъ ичюн, маденден япылгъан кучюк къурбан ерлери де бар эди.

Къурбан ери

Къурбан чалув ве бахшыш кетирюв – Мусанынъ къануны боюнджа еудийлер Аллагъа къурбан кетире эдилер. Айванны сойып, оны бутюнлей я да къысмен къурбан ерине къойып якъа эдилер. Эгер эт къалса, оны адамлар озьлери ашай эдилер. Мусанынъ заманындан башлап, Алла къурбанлар тек бир ерде кетирильгенини талап этти: башта Корюшюв Чадырында, сонъ Алланынъ Сарайында. Къурбан чалмагъа тек руханийлернинъ акъкъы бар эди. Айванлардан гъайры, бахшыш оларакъ отьмек, шарап, зейтюн ягъы, берекетнинъ биринджи мейваларыны кетире эдилер. Къурбанларнынъ ве бахшышларнынъ бир къач чешити бар эди: япылгъан гуна ичюн къурбан, Алланынъ яхшылыкълары ичюн бахшыш, берильген адакъ ичюн къурбан, озь истегинен кетирильген къурбан я да бахшыш. Бойле къурбанлар ве бахшышлар Алланен бирликте адамнынъ ашагъан ашы киби эди. Исраиллилер Аллагъа кетирген къурбанлар ве бахшышларнынъ бир къысмы руханийлерге ве левийлилерге бериле эди. Янъы Васиетке коре, Месихнинъ хач устюндеки олюми – бутюн инсаниетнинъ гуналары ичюн кетирильген къурбандыр.

Къуртарыджы – бакъ. Къуртулыш.

Къуртулыш – Мукъаддес Китапта бу сёз Алла адамгъа я да бутюн халкъкъа япкъан ярдымыны, оларны телюке ве душманлардан къуртаргъаныны анълата. Амма баш манада къуртулыш – иманлыларнынъ бутюн гуналарындан къуртулышы, Алланен мунасебетте булунув ве эбедий омюрдир. Янъы Васиетке коре, адамларгъа бу имкянны Иса Месихнинъ хач устюнде ольгени ве тирильгени бере, ве эр бир адам Месихке иман этип къуртулыш ала. Эски Васиетте Исраиль халкъыны Мысыр эсиринден къуртаргъан Аллагъа «Къуртарыджы» дей эдилер. Месихчилер бу адны Иса Месихке де берелер, чюнки О, Озюнинъ къурбанлыкъ олюминен Онъа иман эткенлерни гуна ве олюм укюмдарлыгъындан къуртарды.

Лепра хасталыгъы – бакъ. Тери хасталыгъы.

Либан – бакъ. Къокъулы шейлер.

Маясыз Пишкен Пите Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Мелеклер – Аллагъа хызмет эткен рухлар. Олар адамларгъа Алланынъ эмирлерини бильдирелер ве ярдым этелер. Мукъаддес Китапта базы энъ белли мелеклернинъ адлары бар – Микъаиль, Джебраиль. Бир заманларда мелеклернинъ бир къысмы Аллагъа къаршы чыкътылар ве Иблиснинъ тарафыны алып, Аллагъа ибадет этмектен вазгечтилер. Ойле мелеклерге «тюшкен мелеклер» деп айталар.

Мелкиседек – Салим шеэрининъ падишасы ве руханийи. Ибраим онъа арбий гъаниметнинъ он пайындан бир пайыны берген сонъ, Мелкиседек оны багъышлады (Баш 14.17-20). Еудийлерге мектюпте Мелкиседекнинъ руханийлиги Месихнинъ руханийлигине тенъ къоюла (Еуд 5.6).

Месих – (къ. еуд. Машиах; къ. юн. Христос) сёзю-сёзюне «ягънен сюртюльген» манасыны анълата. Къадимий Исраильде Алла Озь хызметине сайлагъан руханийлер, пейгъамберлер ве падишалар зейтюн ягъынен сюртюле эдилер. Пейгъамберлернинъ ярдымынен еудийлерге айткъанына коре, Алла дюньягъа Месихни ёлламагъа сёз берди. О, Исраиль халкъыны къуртарып, дюньянынъ халкъларына эбедиен падишалыкъ этеджек эди. Исанынъ вакътында еудийлер кергинликнен Къуртарыджынынъ келеджегини беклей эдилер. Оларнынъ умют эткенине коре, О, оларны эджнебий баскъынджылар – римлилерден азат этип, Исраильнинъ эвельки шуретини тиклейджек эди. Амма дюньягъа кельген Къуртарыджы – Иса Месих – даа чокъ шей япты. О, бутюн инсаниетни гуна къуллугъындан ве олюмден къуртарды. Онынъ ярдымынен Алла адамларгъа янъы эбедий васиетни берди.

Месихнинъ душманы – (къ. юн. антихристос) яманлыкъ озю олгъан шахыс. О, дюньягъа Месихнен дженк этмек ичюн келеджек, амма сонъунда Месих оны енъеджек. Юхан Месих акъкъында ялан айткъанларгъа ве шунынънен Къуванчлы Хаберге къаршы чыкъкъанларгъа да «Месихнинъ душманлары» дей. Иса сонъки вакъытларда пейда оладжакъ «ялан месихлер» (къ. юн. текликте псевдохристос) акъкъында эвельден хабер бере.

Месихчи – Иса Месихнинъ тарафдары, Оны озь Къуртарыджысы киби къабул эткен ве Онынъ огретювине коре яшамагъа тырышкъан адам.

Мескен (Корюшюв Чадыры) – ерини денъиштирмеге мумкюн олгъан буюк Мукъаддес Чадыр. Алланынъ эмирине бойсунып, исраиллилер оны ясап, сахрада юрген вакътында озьлеринен ташый эдилер. Чадырда Васиет Сандыгъы сакълана эди. Исраиллилернинъ ордусында бу ер Алланынъ Эви сайыла эди. Чадыр огюнде еудийлер Аллагъа ибадет эте ве къурбан чала эдилер. Сулейман Ерусалимде Алланынъ Сарайыны къургъан сонъ, Мукъаддес Чадыр анда кочьти.

Мескен (Корюшюв Чадыры)

Мукъаддес (азиз) – бу сёз биринджиден Алланы анълата. Алла ичюн айырылгъан эр шей де мукъаддестир, булар: Алланынъ Сарайы, Аллагъа хызмет этмек ичюн къулланылгъан шейлер ве Онъа ибадет эткен адамлар (Тевратта – Исраиль халкъы, Инджильде – иманлылар топлашувы). Инджильде бутюн месихчилер озьлерининъ дегиль, лякин Мукъаддес Алланынъки олгъанлары ичюн, «азизлер» деп адландырдылар. Ондан гъайры, бу сёз шахсий ве рухий темизликни косьтермек мумкюн.

Мукъаддес Рух – Алланынъ Руху. Онъа эм Бабасына, эм Огълуна Алланынъ бутюн хусусиетлери менсюптир. Инджиль китабына коре, Иса Месихке иман эткен адамлар Мукъаддес Рухны къабул этелер. О, оларны огрете ве кучь бере.

Мысыр – Египет, Фелестинден дженюбий гъарп тарафында ерлешкен мемлекет. Къадимий еудийлер анда 400 йыл яшадылар. Мысырлыларнынъ зулумы чокълашкъанда, Рабби еудийлерни андан азатлыкъкъа алып чыкъты.

Мюр – бакъ. Къокъулы шейлер.

Нух – къадимий заманда Алла бозукъ инсаниетни ёкъ этмеге истеди. Тек бир инсафлы олгъан Нухны ве онынъ къорантасыны къалдырмагъа разы олды. Нух, Алланынъ эмирини алып, буюк бир сандыкъ къурды да, бутюн къорантасыны анда алды. Олар сандыкъкъа киргенинен, бутюн дюньяда сув ташкъыны башланды. Бу ташкъындан тек Нухнынъ къорантасы къуртулды. Сонъ олардан янъы инсаниет догъды (бакъ. Баш 6–9).

Одев (одеме) – пара тёлеп, бир адамнынъ я да бутюн халкънынъ къуллукътан я да эсирден азат этилюви. Иса Месихнинъ къурбан оларакъ берильген джаны Онъа иман эткенлерни гуна ве эбедий олюмнинъ къуветинден къуртаргъан одев олды.

Одеме Куню – бакъ. Байрамлар.

Олюлернинъ дюньясы (къ. еуд. Шеол; къ. юн. Гадес) – Тевратта язылгъанына коре, адам ольген сонъ олюлернинъ дюньясына тюше. Олюлер дюньясыны косьтермек ичюн даа бир сёз къулланыла эди – джеэннем. Инджильде джеэннем олюлер гуналары ичюн джезагъа огъратылгъан ер, деп сайыла. Келип чыкъышынен бу сёз Ерусалим янында олгъан Хинном вадийинен (къ. еуд. Ге-Хинном) багълы. Шу ерде эр вакъыт чёплюк ве къалымты якъа эдилер. Шунынъ ичюн джеэннем сёзюнинъ манасы гуналыларнынъ олюминден сонъ азап чекеджек ерини анълата.

Он пайда бир пай – берекетнинъ он пайда бир пайы. Исраиллилер оны руханийлерге Раббиге бахшыш оларакъ бермек керек эдилер. Бу пай Сарайнынъ кечинмесине, руханийлернинъ тамакъларына ве озьлери озьлерини бакъып оламагъан адамларгъа ярдым оларакъ масраф этиле эди.

Пейгъамбер – Алланынъ ирадесини илян этмек ичюн, Рабби сайлагъан адам. Мукъаддес Рухнынъ тесиринде лаф эткен пейгъамберлер келеджекте оладжакъ вакъиаларны ачмакътан гъайры, огретиджи ве къабаатлайыджы олып, адамларны тёвбе этмеге ве Аллагъа чевирильмеге чагъыра эдилер. Пейгъамберлер, Месих даа догъмаздан эвель, Онынъ келеджеги акъкъында айта эдилер. Эски Васиетте чокъ пейгъамберлер акъкъында тариф этиле ве оларнынъ пейгъамберликлери косьтериле; Эски Васиетнинъ чокъусы китаплары оларнынъ адынен адлангъан. Пейгъамберлер Янъы Васиетте де анъыла – бу, Мукъаддес Рухнынъ кучюнен лаф эткен ве Алла оларгъа ачкъаныны башкъаларына огреткен иманлылар.

Песах – бакъ. Байрамлар.

Понтий Пилат – римли аким, Иса джезалангъан вакъытта Еудиенинъ акими (м. с. 26-36 с.). Онынъ разылыгъыны алмайып, адамны джезаламагъа олмай эди. Тек Понтий Пилат олюм джезасыны тасдыкълай эди. Еудий башлыкъларынен яхшы мунасебетте олмаса да, исьян котермесинлер деп, эксериетнен оларнынъ талапларыны беджере эди.

Пут – халкълар табынгъан, бирде-бир аллагъа ошагъан эйкель я да даа башкъа бир шей.

Раатлыкъ куню – (къ. еуд. шаббат) джумаэртеси, исраиллилернинъ мукъаддес куню. Шу кунни олар бир тюрлю иш япмайып, Аллагъа багъышламакъ керек эдилер. Инджиль заманында раатлыкъ куню шеэр диварындан бир километрден зияде узакълыгъына кетмек ясакъ этиле эди. Единджи йыл да хусусий олып, шу йылы топракъ ишленильмейджек эди. Еди кере еди йыл кечкен сонъ, эллинджи йыл Юбилей йылы деп илян этиле эди. Шу йылы борджлар багъышлана эди, топракъ исе эвельки сабыларгъа къайтарыла эди.

Равви (Раввуни) – къ. еуд. сёзю-сёзюне «меним улу». Бойле сёзнен урьметли адамларгъа, эксериетнен оджаларгъа дей эдилер.

Рим – Янъы Васиетте тасвир олунгъан вакъыткъа къадар Рим шеэри Акъ денъиз этрафындаки чокъ мемлекетлерни, шу джумледен Фелестин топракъларыны да бойсундырды ве буюк империянынъ пайтахты олды. Фелестин топрагъында, башкъа ерлерде киби, римлилер озь ордусыны къалдырып, эр бир къаршылыкъны таш юрекнен ёкъ эте эдилер. Бунынънен берабер, буюк империягъа менсюплик, икътисадият ве тюрлю къысымлар арасында фикир денъишювге ёл ача эди. Рим империясынынъ гражданларына (оларнынъ бири эльчи Павел де олды) бутюн империяда айры акъ-укъукъ бериле эди. Меселя, судда олар императорнынъ укюмини талап этип ола эдилер.

Руханийлер – Мескенде ве сонъунда Ерусалимнинъ Сарайында къурбанлар ве бахшышлар ичюн джевапкяр олгъан, Аллагъа хызмет эткен адамлар. Тек Харуннынъ эвлятлары руханий олмакъ мумкюн эдилер. Руханийлер он эки болюкке айырылып, невбетнен хызмет эте эдилер. Олар Къанунда къайд этильген махсус урбаны кие эдилер. Бу урбанынъ эсас къысмы эфод эди. Онынъ огдеки ве арттаки къысмы бар эди. Бу къысымлар бир-бирине четлеринен къайышларнен пекитиле эди. Руханийлернинъ башында баш руханий олды; о, Алланынъ огюнде Исраиль халкъынынъ векили эди. Онынъ урбасы бунынъ темсили эди, хусусан устюнде он эки дегерли ташы олгъан оглюгидир. Шу ташлар устюнде он эки Исраиль къабилесининъ адлары язылгъан эди.

Руханийлер

эфод

Саддукийлер – Янъы Васиет девринде еудийлернинъ эки диний фыркъасындан бири эди. Юксек Шуранынъ чокъусы азалары, баш руханийлер ве оларгъа якъын адамлар саддукийлер эди. Башкъа, ферисе фыркъасына, бакъкъанда, олар тек Мукъаддес Языны таный ве агъзавий риваетлерге инанмай эдилер. Меселя, къыямет куню эписи олюлер тирилип, Алланынъ огюнде тураджакъларына инанмай эдилер.

Салым топлайыджы – Фелестинде Рим империясынынъ хазинесине берги топлагъан, ерли халкътан олгъан бир мемур. Олар Рим акимиетине хызмет эткенлери ичюн (бойле хызмет Къанунгъа къаршы эди), еудийлер бу мемурларны севмей эди, чюнки салым топлайыджылар халкътан арткъач акъча топлап, озьлерине къалдыра эдилер.

Самарие – Ерусалим шималинде, Галилеянынъ дженюбинде ерлешкен Фелестин виляети. Ассурие (Ашшур) укюмдарлыгъы заманында Исраильнинъ шималий къабилелеринден ве башкъа мемлекетлерден кочип кельген халкълар бу ерге сюргюн этильдилер. Мемлекетте къалгъан еудийлернинъ эвлятлары ве кочип кельген халкълар самариелилер олдылар. Еудийлер киби, самариелилер Мусанынъ Къануныны къабул эте, амма чокъ шейни башкъаджа анълай эдилер. Меселя, олар Аллагъа Ерусалимде дегиль, Геризим дагъында ибадет эте эдилер, анда оларнынъ баш ибадет ери бар эди. Еудийлер ве самариелилер бир-бирини имансыз сайып, къонушмай эдилер.

Саре – Ибраимнинъ апайы, Алла оны акъайынен берабер сайлады. Сайланмаздан эвель онынъ ады Сарей эди, сайлагъан сонъ Алла онъа Саре адыны берди. О, Аллагъа садыкъ олып ве Онынъ вадесини беклеп, акъайынен сеяат агъырлыкъларыны больди. Бутюн омюри баласыз олып, къартайгъан сонъ, Ибраимге Исхакъ огълуны догъурды.

Синагога – Языны окъумакъ, дува этмек ве диний адетлерни огренмек ичюн еудийлернинъ топлашувы, эм де бойле топлашувлар ичюн эв. Синагогада топлангъанда, адий иштиракчининъ биле Языдан парчаны окъумагъа ве окъугъан парчаны топлашувгъа анълатмагъа акъкъы бар эди. Сарайгъа бакъкъанда, синагогаларда къурбан чалынмай эди. Еудийлер яшагъан эр бир шеэрде ич олмадым бир синагога бар эди.

Синай – сахрадаки (земаневий Мысырда) дагънынъ ады. Шу дагънынъ устюнде Алла Мусагъа Он Эмирни багъышлады. Корюнгени киби, бу дагъ къадимий заманларда Хорев деп адлана эди, бугунь исе Джебель-Муса деп адлана.

Сион – Ерусалим шеэри ерлешкен байырнынъ ады. Шунынъ ичюн «Сион» дегенде, эксериетнен Ерусалим козьде тутула. Кочьме манада бу сёз Алланен бирликте инсафлылар яшагъан коктеки Ерусалим шеэрини козьде тута.

Сувгъа батырылып чыкъув – (къ. юн. баптисма) энъ муим диний мерасимлернинъ бири; диний джемиетке алынувны косьтере. Янъы Васиетте сувгъа батырылып чыкъувнынъ эки чешити косьтериле. Башта Ягъя, озьлерини Аллагъа багъышламакъ ве гуналарындан тёвбе этмеге истеген адамларны сувгъа батырып чыкъара эди. Иса Месихнинъ олюми ве тирилювинден сонъ сувгъа батырылып чыкъув даа терен мана ала: адам эвельки гуналы яшайышындан вазгечип, санки оле, амма Месихнен бирликте янъы омюрге тириле. Бойле сувгъа батырылып чыкъувдан сонъ адам Мукъаддес Рухны къабул эте. Кочьме манада Янъы Васиет Исанынъ «сувгъа батырылып чыкъувы»ны Онынъ азапларына къошулувны киби анълата, «Рухкъа батырылып чыкъув» акъкъында айткъанда, Мукъаддес Рухны къабул этювни козьде тута.

Сулейманнынъ Эйваны – Сарайнынъ шаркъ тарафындаки къапалы колонналы бина. Анда чокъ адам топлаша биле эди.

Теврат – бакъ. Къанун.

Теклиф пителери ичюн стол – башта Мескеннинъ, сонъунда Сарайнынъ ичинде тургъан стол. Руханийлер онынъ устюне даима Раббиге бахшыш оларакъ, он эки пите къоя эдилер.

Тери хасталыгъы (лепра хасталыгъы) – Мукъаддес Китапта адлангъан чешит тюрлю тери хасталыгъы. Бойле хасталыкъ адамны арамлай эди, ве о, бутюнлей тедавийленмегендже, башкъа адамлардан айры яшамакъ керек эди.

Тёвбе этюв – адам эвельки яшайышы гуналы ве Алла онен разы олмагъаныны анълап, Алладан, гуналары ичюн афу сорай, келеджекте гуна япмайып, Аллагъа хызмет этмеге сёз бере.

Фериселер – Янъы Васиет девринде еудийлернинъ эки диний фыркъасындан бири. Башкъа, саддукийлер фыркъасына, бакъкъанда, олар тек Мукъаддес Язынынъ дегиль де, чокъ ягъзавий риваетлернинъ талапларыны да дикъкъатнен беджермеге тырыша эдилер. Къыямет куню олюлер тирилип, Алланынъ огюнде тураджакъларына да инана эдилер. Олар элял темизликни беджерип, халкъ арасында буюк итибарнен файдалана, диний ве къатты къаиделеринен гъурурлана, диний къаиделерини къатты тутмагъан адамларны исе севмей эдилер.

Хайыр – Янъы Васиетнинъ эсас диний терминлеринден бири. Бу сёзнинъ манасы – Алладан адамгъа берильген хайырлы бахшыш. Алла оны бирде-бир ишлер ичюн дегиль де, Озь истегинен бере. Шунынъ ичюн хайыр Къанундан фаркъ эте. Къанун адалетликке коре Алланен адам арасында ве адамлар арасында олгъан мунасебетлерни тертипке къоя: эр бир адам озь акъкъыны ала. Энъ буюк хайыр – иманлыларгъа ачылгъан Алланен эбедий омюрдир.

Хач – Рим императорлыгъында Иса Месихнинъ вакътында энъ агъыр джинает япкъанларны хач устюне мыхлап, олюм джезасына огърата эдилер. Хачны, ерге сокъулгъан дирекке къалын бир тахта мыхлап, япа эдилер. Джезалангъанларны хачкъа мыхлап, я да багълап, чекишип ольмеге къалдыра эдилер. Бойле джеза энъ къоркъунчлы ве масхаралыкъ джезасы эди. Джинаетчи озь тахтасыны джезаланаджакъ ерине озю алып бара эди. О вакъытта «озь хачыны ташымакъ» ибареси пейда олды. Иса Месих хачкъа мыхлангъан сонъ, бу алет Иса берген къуртулыш ве омюрнинъ бельгиси олды.

Чалашлар Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Шейтан (Иблис, Беэльзебул) – Мукъаддес Китапта Алланынъ эсас душманына нисбетен бир къач сёз къулланыла. Къ. еуд. сатан сёзю (бундан «Шейтан» сёзю келип чыкъты) «душман» манасыны анълата. Къ. юн. диаболос (бельки, бу сёзден «Иблис» сёзю келип чыкъты) «алдатыджы, ийлекяр» манасыны ташый. Арам рухларнынъ башына нисбетен Беэльзебул ады да къулланыла. Шейтан ве онъа бойсунгъан рухлар адамларны алдата, оларгъа Аллагъа кельмеге кедер этелер, оларны эбедий олюмге кетирмеге тырышалар. Аллагъа къаршы чыкъкъан адамлар Шейтаннынъ тесирине огърайлар. Сырларнынъ ачылувы китабында, бир кунь ола, Шейтан бутюнлей енъиледжеги ве ёкъ этиледжеги акъкъында тариф этиле.

Эбедий омюр – Мукъаддес Китапкъа коре, бу дюньяда олюмсиз булунув дегиль де, Алланен бирликте янъы дюньядаки къасеветсиз омюрдир. Иманлылар ичюн оларнынъ Алланен бойле аралары артыкъ бу дюньяда башлана. Амма керчек эбедий омюр тек ердеки омюрлери биткен сонъ башлана.

Эзов оту – еудийлернинъ диний мерасимлеринде къулланылгъан от. Руханийлер эзов отунынъ япрагъы я да пытагъыны шингенликке (меселя, къурбаннынъ къанына) батырып, адамгъа я да бир шейге септирип, оны элялладылар ве азиз эттилер.

Эльчи – къ. юн. апостолос «бирде-бир вазифенен ёлланылгъан адам, хаберджи» манасыны анълата. Инджильде бу, Иса Месих сайлап Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн, ёллагъан адамдыр. Эльчи унваны адам ичюн буюк месулиет эди: Месих коктеки Падиша олгъаны киби, эльчи – Онынъ ер юзюнде олгъан векилидир. Биринджи эльчилер Исанынъ энъ якъын шегиртлери эди. Олар эр вакъыт Онынъ янында эдилер. Месих олип, тирильген сонъ, айны хызметке чагъырылгъан Павел де озюне «эльчи» деди. Къуванчлы Хаберни даркъаткъан башкъа адамларны да, меселя, Барнабаны, ойле адландырмакъ мумкюн эдилер.

Элял – Мусанынъ Къанунына коре, исраиллилер дикъкъатнен арамны элялдан айырмакъ керек эдилер. Базы айван, къуш, балыкълар ве чешит шейлер ве ашлар арам сайыла эди. Базы алларда адамлар да арам сайылды. Меселя, лепра хасталыгъынен хаста олгъан, олюге тийген адам, я да къан акъувнен чекишкен я да якъынларда бала тапкъан къадын арам ола эдилер. Арам олгъан адамларгъа диний мерасимлерде иштирак этмеге ве элял шейлерге тиймеге мумкюн олмай эди. Арамлыкънынъ себеби ёкъ этильген сонъ, элял олмакъ ичюн, адам белли мерасимлерни кутьмеге ве темизленмеге керек эди.

Эски Васиет – бакъ. Васиет.

Эфод – бакъ. Руханийлер.

Юбилей йылы – бакъ. Раатлыкъ куню.

Юксек Шура – (къ. юн. Синедрион; къ. еуд. Санхедрин) руханийлер, къанунджылар ве башкъа урьметли адамларнынъ топлумына Юксек Шура дей эдилер. Онынъ эркянына етмиш адам кире эди. Юксек Шурада тек диний дегиль, башкъа меселелер де чезиле эди; бу шура еудий халкъыны римлилер огюнде такъдим этип, юксек укюм вазифесини де беджере эди. Янъы Васиет вакътында шуранынъ муим къарарларыны Рим акимиети тасдыкълай эди.

Ягълав – бир диний мерасим. Адамнынъ башына ягъ якъылып я да силинип, адамны Алла сайлап бир муим хызметке чагъыргъаныны косьтере эди. Бундан сонъ адам падиша, руханий, базы вакъытта пейгъамбер олып, онъа берильген вазифелерни беджермеге башлай эди. Кочьме манада «ягълав» сёзю бир адам Алланынъ хызметине сайлангъаныны ве багъышлангъаныны анълата.

Язы (Язылар) – Янъы Васиетте Эски Васиетке «Язы» я да «Язылар» дей эдилер. Янъы Васиет язылгъан сонъ, Оны да Языгъа кирсеттилер.

Якъуп – Исхакъ ве Рефикъанынъ эки огъулларындан бири. Якъуп озь эгиз агъасы Исавдан сонъ догъгъанына бакъмадан, Алла оны сайлап, биринджи огъул акъкъыны берди. Якъупнынъ он эки огълундан еудий халкъынынъ он эки къабилеси пейда олды. Алла онъа Исраиль адыны берди. Сонъ онынъ бутюн огъулларына – еудий халкъына «Исраиль» дей башладылар. Якъуп адыны башкъа адамлар да, меселя, эльчилерден экиси ташыдылар.

Якъын адам – сёзю-сёзюне «янында олгъан бирев». Тевратта айны койнинъ сакини, джемиетнинъ азасы, къабиледештир. Оларгъа нисбетен белли къаиделерни кутьмек керек эди. Янъы Васиетте Иса «якъын» сёзюнинъ манасыны кенълештирди ве таныш олмагъан адам биле якъын олмакъ мумкюнлигини косьтерди.

Янъы Васиет – бакъ. Васиет.

Инджиль язылгъан девирде къулланылгъан ольчюлер

Инджиль язылгъан заманда Якъын Шаркъ ольчюлеринден гъайры юнан ольчюлери де къулланыла эдилер. Кимерде юнан ольчюлери, башкъа бир сёзнен айтылгъан олса да, Якъын Шаркъ ольчюлерине тенъ эдилер (киккар – юнанджа талантон). Базы ольчюлер еудий медениетинен багълы эдилер, меселя, раатлыкъ куню ёлу (Фаал 1.12) – раатлыкъ куню акъкъындаки эмирни бозмайып, еудий юрип олгъан месафе, къарарнен 900-1000 метр.

Узунлыкъ ольчюлери (Инджиль)

Пехус (Юх 21.8) – тирсектен башлап орта пармакънынъ уджунадже олгъан узунлыкъ, къарарнен 45-50 сантиметр. (Бир пехус – бир тирсек узунлыгъы, я да ярым метр.)

Оргюя (Фаал 27.28) – къарарнен 180-200 сантиметр.

Стадион, стадиос (Лк 24.13; Сыр 21.16) – къарарнен 190-200 метр.

Сепильген шейлернинъ ольчюлери ве шингенлик ольчюлери

Хойникс (Сыр 6.6) – къарарнен битр литрге я да килогъа тенъ кельген сепильген шейлернинъ ольчюси. (Бир хойникс – ярым чанакъ.)

Метретес (Юх 2.6) – къарарнен 40 литрге тенъ кельген шингенлик ольчюси. (Бир метретес – бир чапчакъ.)

Батос (Лк 16.6) – шингенлик ольчюси. Тевратнынъ «бат» ольчюсине ошай, амма милятнынъ биринджи асырында ихтимал аджымы фаркълыдыр. Къарарнен 40 литр. (Бир батос – бир чапчакъ.)

Сатон (Мт 13.33) – къарарнен 13 литрге тенъ кельген шингенлик ольчюси. (Бир сатон – бир буюк савут.)

Корос (Лк 16.7) – эм шингенлик, эм сепильген шейлернинъ ольчюси. Тевратнынъ «кор» ольчюсине ошай, амма милятнынъ биринджи асырында аджымы фаркълыдыр. Къарарнен 400 литр. (Бир корос – он чувал, я да он чапчакъ.)

Литра (Юх 12.3) – къарарнен 330 мл я да 330 грамм этрафында эм шингенлик, эм сепильген шейлернинъ ольчюси. (Бир литра – бир кучюк бардачыкъ.)

Инджиль девринде къулланылгъан агъырлыкъ ольчюлери ве акъчалар

Ашагъыдаки юнан агъырлыкъ ольчюлери Инджильде акъча шеклинде расткеле (кумюш микъдарына уйгъун фият).

Лептос (Лк 12.59) – Инджильде анъылгъан энъ уфакъ акъча.

Талантон (Мт 18.24) – энъ буюк акъча, эм де къарарнен 30-35 килограммгъа тенъ агъырлыкъ ольчюси. (Бир талантон – бир чувал.)

Денарион – къарарнен, ишчининъ ортаджа бир куньлюк къазанчы олгъан римли акъча. Инджильде энъ сыкъ къулланыла (бизим терджимемизде «динар»). Денарион бойле кучюк парчаларгъа болюне эди:

1 денарион = 16 ассарион = 64 кодрантес

Драхме (Лк 15.8) – римли динаргъа тенъ юнан акъчасы, агъырлыгъына коре къарарнен 6 грамм. Драхме бойле акъчаларгъа тенъ эди:

1 статер = 2 дидрахмон = 4 драхме

Мна (Лк 19.13) – акъча ве агъырлыкъ ольчюси, къарарнен 550-600 грамм.

1 мна = 100 драхме = 100 денарион

1 талантон = 60 мна = 6 000 драхме = 6 000 денарион

Инджиль деври хронологиясы (м.э. 30 – м.с. 100 с.)

Инджиль деври хронологиясы (м.э. 30 – м.с. 100 с.)

Инджиль деври хронологиясы (м.э. 30 – м.с. 100 с.)

Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Теврат ве Зебур китапларында олгъан Иса Месих акъкъында базы пейгъамберликлер ве оларнынъ беджерилюви

Пейгъамберликлер | | Пейгъамберликлернинъ беджерилюви

Баш 18.18 Ибраимден улу ве кучьлю халкъ асыл оладжакътыр; Ибраим вастасынен ер юзюндеки бутюн халкълар эйилик тападжакълар.

Иса, Ибраимнинъ эвляды олып, бутюн халкъларгъа хайыр этеджек

Фаал 3.25 Сиз исе пейгъамберлернинъ эвлятларысынъыз ве Алла баба-деделеринъизге берген васиетнинъ мирасчыларысынъыз. Алла Ибраимге айткъанына коре, ер юзюндеки бутюн халкълар онынъ эвляды ичюн яхшылыкъ кореджеклер.

Микъа 5.2 Сен де, Вифлеем-Эфрата, Ехуданынъ баш шеэрлери арасында кичик олсанъ да, сенден Мен ичюн Исраильнинъ Башлыгъы чыкъаджакъ. Онынъ тамырлары заманларнынъ башындан, эбедийликтен келип чыкъа.

Исанынъ догъгъан ери

Мт 2.1 Иса Еудие виляетининъ Вифлеем шеэринде догъгъан сонъ, шаркътан Ерусалимге тылсымджы алимлер кельдилер. (Лк 2.4-7 бакъ.)

Еш 7.14 Мына, Рабби Озю сизге алямет береджек. Бакъынъыз, къыз юклю олып, огъул догъаджакъ, адыны Иммануэл къояджакълар.

Исанынъ къыздан догъулувы

Мт 1.18 Иса Месих бойле догъды: Онынъ анасы Мерьем Юсуфкъа нишанлы эди. Амма оларнынъ никяхларындан эвель Мерьемнинъ Мукъаддес Рухтан бала беклегени белли олды. (Лк 1.26-35 бакъ.)

Йрм 31.15 РАББИ бойле дей: – Рама шеэринде бир сес эшитиле, агълав ве аджджы къыямет! Балалары артындан Рахель агълай, тынчланмагъа истемей; онынъ балалары ёкъ энди!

Сабийлернинъ ольдюрилюви

Мт 2.16 Ирод исе, тылсымджы алимлер оны алдаткъанларыны корип, пек ачувланды ве, олардан билип алгъан вакъыткъа коре, Вифлеемде ве онынъ этрафында эки яшына етмеген эписи огълан балаларны ольдюрмек ичюн аскер ёллады. (Мт 2.18 бакъ.)

Еш 9.1-2 Кечкен заманда Зевулун ве Нафталий топрагъы ашаланды, амма келеджек заманда денъиз ёлу, Иорданнынъ башкъа тарафында яткъан мемлекет ве халкълар яшагъан Галилея шуретли оладжакъ. Къаранлыкъта юрген халкъ буюк ярыкъ корьди! Олюм топрагъында, олюм кольгесинде яшагъан адамлар ичюн ярыкъ парылдады.

Исанынъ Галилеядаки хызмети

Мт 4.12-16 Иса Ягъянынъ апске алынгъаныны эшитип, Галилеягъа къайтып кельди. Назарет шеэринден кетип, Зевулун ве Нафталий топракъларында, Галилея голю янындаки Къафарнаум шеэринде ерлешти. Бойледже, Ешая пейгъамбернинъ сёзю эда олунды: Эй, Зевулун топрагъы ве Нафталий топрагъы, голь ёлунда, Иордан аркъасы! Чокъ миллетнинъ юрту Галилея! Къаранлыкъта яшагъан халкъ буюк ярыкъ корьди! Олюм топрагъында, олюм саесинде яшагъан адамлар ичюн ярыкъ парылдады.

Текр 18.15 Алланъ олгъан РАББИ сизинъ аранъыздан, агъа-къардашларынъыздан, сизге манъа ошагъан бир Пейгъамберни асыл этеджек. Оны динъленъиз.

Бекленильген Пейгъамбер

Юх 6.14 Адамлар, Иса косьтерген бельгини корип: – Керчектен де, бу – дюньягъа келеяткъан Пейгъамбердир, – дедилер.

Еш 53.3 Адамлар Оны ашалады, Ондан башыны чевирди. Азап чеккен, чокъ хасталыкъ корьген акъай эди. Бизлер Ондан бетимизни чевире эдик, адамлар Оны ашалады, ве биз Оны адам ерине саймай эдик.

Иса еудийлернинъ тарафындан ред этильди

Юх 1.11 О, Озюнинъкилерине кельди, лякин Озюнинъкилери Оны къабул этмеди. (Юх 5.43; Лк 4.29; 17.25; 23.18 бакъ.)

Еш 11.2 Онынъ ичинде РАББИнинъ Руху олып, Онъа акъыл ве анълав, насиат, кучь ве бильги береджек ве Алладан къоркъмагъа огретеджек. (Збр 44.8; Збр 11.3-4 бакъ.)

Исанынъ икмети

Лк 2.52 Иса осе эди. Яшы арткъанынен, икмети де арта эди. Исагъа Алланынъ ве адамларнынъ хайыры да чокълаша эди. (Лк 4.18 бакъ.)

Зек 9.9 Эй, Сион къызы, чокъ къуван! Къуванчтан къычыр, эй, Ерусалим къызы! Мына, сенинъ падишанъ санъа келе! О, къабаатсыз. О, къуртарув бере. О, алчакъгонъюлли, эшек устюнде, эшек баласы устюнде отура! (Еш 62.11 бакъ.)

Исанынъ Ерусалимге тантаналы кириши

Юх 12.13-14 Пальма терегининъ пытакъларыны алып, Оны къаршыламагъа чыкътылар ве кучьлю сеслернен къычырып башладылар: – Аллагъа шукюр! Раббининъ Ады иле Келеяткъанны, Исраильнинъ Падишасыны шуретленъиз! Иса бир яш эшекни тапып, устюне минди. (Мт 21.1-11; Юх 12.12 бакъ.)

Збр 40.10 Мен ишангъан достум биле, отьмегимни ашап, манъа къаршы табаныны котерди.

Иса достунынъ тарафындан сатылды

Мк 14.10 Шу арада, Исаны сатмагъа истеп, он эки шегиртинден бириси Иуда Искариот баш руханийлернинъ алдына барды. (Мт 26.14; Мк 14.43-45 бакъ.)

Збр 26.12 Яланджы шаатлар манъа къаршы баш котерди, агъызларындан зулум чыкъа, лякин душманларымнынъ къолуна мени берме.

Исаны яланджы шаатлар къабаатладылар

Мт 26.59-61 Исагъа олюм джезасыны бермек ичюн, баш руханийлер ве бутюн Юксек Шура Онъа къаршы ялан шаатлыкъ къыдырсалар да, чокъ адам ялан шаатлыкъ этселер де, тапып оламадылар. Сонъунда эки шаат сёзге чыкъып, бойле дедилер: – Мына бу адам: «Мен Алланынъ Сарайыны йыкъып, учь куньде кене къурып олурым», – деди.

Еш 53.7 Оны эзиетледи, къыйнадылар, О исе агъзыны ачмады. Оны къой киби соймагъа айдап кетирдилер, къозу юнь къыркъкъан адамнынъ алдында индемейип тургъан киби, О да агъзыны ачмады.

Иса Онъа къаршы айтылгъан къабаатлавларгъа джевап бермеди

Мт 26.62-63 Биринджи баш руханий еринден турып, Исагъа: – Сен не ичюн джевап къайтармайсынъ? Оларнынъ Санъа къаршы шаатларына не айтаджанъ? – деди. Иса индемеди. (Мт 27.12-14 бакъ.)

Еш 50.6 Мени ургъанларгъа аркъамны, сакъалымны алгъанларгъа янакъларымны ачтым. Ашаламакътан ве тюкюриктен бетимни къапатмадым.

Исаны котеклеп, устюне тюкюрдилер

Мк 14.65 Базылары Онъа къаршы тюкюре башладылар. Онынъ бетини къапатып, башына урдылар ве: – Пейгъамберлигинъни косьтер! – деп къычырдылар. Сонъ хызметчилер де Оны урмагъа башладылар. (Мк 15.17; Юх 19.1-3; 18.22 бакъ.)

Збр 68.5 Себепсиз мени кореджек козьлери олмагъанлар башымдаки сачлардан да чокъ олды. Манасыз манъа къаршы чыкъкъанлар, меним душманларым кучьке кирди. Мен ич бир шей алмагъан олсам да, къайтарып бермеге меджбур этелер.

Исадан себепсиз нефретлендилер

Юх 15.24-25 Эгер Мен оларнынъ арасында башкъалары асыл япып оламагъан ишлерни япмагъан олсам, оларда гуна олмаз эди. Энди исе ишлеримни корип, Мени де, Бабамны да кореджек козю олмады. Лякин себепсиз Мени кореджек козьлери къалмагъаны акъкъында Къанунында язылгъан сёзлер беджерильмек керек.

Еш 53.4-5 «О хасталыкъларымызны Озюне алды, дертлеримизни Озь омузларына къойды». Бизлер исе, Оны Алла урды ве джезалады, деп тюшюндик. Амма О гуналарымыз ичюн яраланды, къабаатларымыз ичюн урулып къырылды. Бизде тынчлыкъ-аманлыкъ олсун деп, джеза Онынъ устюне тюшти, Онынъ яраларынен бизлер яхшы олдыкъ.

Иса Озюне башкъа адамларнынъ хасталыкъларыны алды

Мт 8.16-17 Акъшам устю Исанынъ алдына джин ургъан бир талай адамларны кетирдилер. Иса Озь сёзюнен арам рухларны къувып чыкъарды ве эписи хасталарны тедавийледи. Бойледже, Ешая пейгъамбер ярдымынен айтылгъан сёзлери беджерильди: «О хасталыкъларымызны Озюне алды, дертлеримизни Озь омузларына къойды».

Еш 53.12 Шунынъ ичюн буюклернинъ арасында Онъа бир пай береджегим, кучьлю адамларнен гъаниметни болюшеджек. О, джаныны олюмге берди, джинаетчилернен бир сайылды, устюне чокъ адамларнынъ гуналарыны алды, джинаетчилер ичюн ялварды.

Исаны гуналыларнен берабер хачкъа мыхладылар

Мт 27.38 Исанен даа эки айдутны – бирисини онъ тарафында, экинджисини сол тарафында хачкъа мыхлап къойдылар.

Збр 21.17 Мына, копеклер мени сарып алды; ачувлы сюрю этрафымны сарды, олар къолларымны ве аякъларымны тештилер.

Исанынъ къолларыны ве аякъларыны тештилер

Юх 20.27 Сонъ Томагъа бакъып: – Пармагъынъны мында къой, Меним къолларыма бакъ. Къолунъны узат да, оны багърыма къой. Энди имансыз олма, иманлы ол! – деди. (Юх 19.37; 20.25-26 бакъ.)

Збр 21.7-9 Лякин мен акъай дегиль, къуртым мен; адамлар мени масхара эте, халкъ исе менден игрене. Мени корьген эр кес мени мыскъыллай, башларыны саллап, менден нефретленип, лаф этелер: «О, РАББИге ишанды! РАББИ оны сакъласын! РАББИ ондан разы олса, оны къуртарсын!»

Исаны масхара этип, акъаретледилер

Мт 27.39-40 Кечип кетеяткъанлар башларыны саллап, Исагъа куфюр сёзлер айта эдилер: – Эй, Сен, Алланынъ Сарайыны йыкъкъан ве учь кунь ичинде къургъан адам! Озюнъни къуртарса! Эгер Сен Алланынъ Огълу олсанъ, хачтан тюшсе! (Мт 27.41-44; Мк 15.29-32 бакъ.)

Зек 12.10 Давутнынъ союна ве Ерусалимде яшагъанларгъа исе мерамет ве ярдым рухуны ёллайджагъым. Олар Онъа, озьлери тешип ольдюрген инсангъа бакъаджакълар ве Онынъ ичюн, бирден-бир ольген огълу артындан агълагъанлар киби, агълайджакъ, ольген биринджи догъгъан балагъа киби янаджакъ.

Исанынъ багърыны тештилер

Юх 19.34 Лякин аскерлерден бири Исанынъ багърыны мызракънен тешти. Шу дакъкъасы Онынъ багърындан къан ве сув акъып чыкъты.

Збр 21.19 Урбаларымны озьара болелер, кийимлерим ичюн джереп чекелер.

Аскерлер джереп чекип, Исанынъ урбаларыны пайлаштырдылар

Мк 15.24 Бундан сонъ Исаны хачкъа мыхлап астылар ве, джереп чекип, ким не аладжакъ деп, Онынъ урбаларыны пайлаштырдылар. (Юх 19.24 бакъ.)

Збр 33.21 Кемиклерининъ ич бириси сынмасын деп, О, оларнынъ эписини сакълар. | Исанынъ кемиклерини сындырмадылар | Юх 19.33 Исанынъ янына барып, Онынъ энди ольгенини корьдилер ве балдырларыны сындырмадылар.

Еш 53.9 Оны яман адамларнен мезаргъа къоймагъа ниетлендилер, лякин зенгиннинъ янында джыйылгъан эди. О ич бир яман шейни япмады, агъзындан ялан чыкъмады.

Исаны зенгин адамнынъ къабринде джыйдылар

Мт 27.57-60 Акъшам Ариматея шеэринден олгъан Юсуф адлы бир зенгин адам кельди. О да Исанынъ шегирти эди. Пилатнынъ огюне барып, Исанынъ беденини сорады. Пилат беденни онъа берильмесини буюрды. Юсуф джесетни алып, темиз кетен безге сарды ве озюнинъ къаяда оюлгъан янъы къабринде дефн этти. Къабирнинъ агъзыны балабан бир ташнен къапатып, кетти.

Збр 15.10 Сен олюлер дюньясында джанымны ташлап кетмезсинъ, Озь азизинъе мезарда чюрюмеге ёл бермезсинъ. (Мт 16.21 бакъ.)

Исанынъ тирилюви

Мт 28.9 Апансыздан оларнынъ къаршысына Исанынъ Озю чыкъып: – Мерабанъыз! – деди. Къадынлар Онынъ янына чапып бардылар ве аякъларыны къучакълап, теменна эттилер. (Лк 24.36-48 бакъ.)

Збр 67.19 Сен юксекликке котерильдинъ, эсирлерни эсирге алдынъ, инсанларнынъ ве исьянджыларнынъ бахшышларыны къабул эттинъ. РАББИ-Тааля анда яшасын!

Исанынъ кокке котерилюви

Лк 24.50-51 Иса шегиртлерини шеэрден тышарыгъа чыкъарып, Бетаниягъадже алып кельди. Анда эллерини котерип, оларгъа хайыр дувасыны окъуды. Дува окъугъанда, олардан узакълашып, кокке котерильди. (Фаал 1.9 бакъ.)

Хариталар

Хариталар

1. Хариталар
2. Къадимий Девир
3. Мысырдан Чыкъыш Ёлу
4. Фелестин Иса Месих Яшагъан Заманда
5. Ерусалим Иса Месих Яшагъан Заманда

6. Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих Яшагъан Заманда

7. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Биринджи Сефери

8. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Экинджи Сефери

9. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Учюнджи Сефери

10. Эльчи Павелнинъ Римге Сефери

Хариталар

Къадимий девир

Мысырдан чыкъыш ёлу

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Къадимий девир

Къадимий девир

Мысырдан чыкъыш ёлу

Мысырдан чыкъыш ёлу

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Table of Contents

Мукъаддес Китап

Инджиль

- Сырларнынъ Ачылувы

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22

Алланынъ Адлары

Сёзлюк

Абдест
Ад
Азиз
Акъсакъал
Алланынъ Къозусы
Алланынъ Огълу
Алланынъ Падишалыгъы (Кок Падишалыгъы)
Алланынъ Сарайы
Алланынъ Шурети
Алоэ
Альфа ве Омега
Алямет
Аманлыкъ (селямет)
Амин
Арес-тёпе
Афталар Байрамы
Ахирет куню
Аштан-сувдан вазгечюв
Байрамлар
Баш руханий
Бельги (алямет)
Берекет Байрамы
Беэльзебул
Биринджи Махсул Байрамы
Вавилон
Васиет
Васиет Сандыгъы
Васиетнинъ таш левалары
Галилея
Давут
Давутнынъ Огълу
Денъиз хавузы
Дженнет
Джеэннем
Дин къардашлары
Еудие
Еудий
Еудийлер
Ёл (Раббининъ Ёлу, Алланынъ Ёлу)
Иблис
Ибраим
Иманлылар топлашувы
Император
Инджиль
Инсан Огълу
Инсафлыкъ
Ирод
Иса
Исраиль
Керувлар
Кинаели икяе
Кок Падишалыгъы
Корюшюв Чадыры
Къадимий арамий тили
Къадимий еудий тили
Къадимий юнан тили
Къандиль
Къанун (Мусанынъ Къануны, Теврат)
Къанун оджалары
Къокъулы шейлер. Алоэ
Къуванчлы Хабер
Къурбан ери
Къурбан чалув ве бахшыш кетирюв
Къуртарыджы
Къуртулыш
Лепра хасталыгъы
Либан
Маясыз Пишкен Пите Байрамы
Мелеклер
Мелкиседек
Месих
Месихнинъ душманы
Месихчи
Мескен (Корюшюв Чадыры)
Мукъаддес (азиз)
Мукъаддес Рух
Мысыр
Мюр
Нух
Одев (одеме)
Одеме Куню
Олюлернинъ дюньясы
Он пайда бир пай
Пейгъамбер
Песах
Понтий Пилат
Пут
Раатлыкъ куню
Равви (Раввуни)
Рим
Руханийлер
Саддукийлер
Салым топлайыджы
Самарие
Саре
Синагога
Синай
Сион
Сувгъа батырылып чыкъув
Сулейманнынъ Эйваны
Теврат
Теклиф пителери ичюн стол
Тери хасталыгъы (лепра хасталыгъы)
Тёвбе этюв
Фериселер
Хайыр
Хач
Чалашлар Байрамы
Шейтан (Иблис, Беэльзебул)
Эбедий омюр
Эзов оту
Эльчи
Элял
Эски Васиет
Эфод
Юбилей йылы
Юксек Шура
Ягълав
Язы (Язылар)
Якъуп
Якъын адам
Янъы Васиет
Узунлыкъ ольчюлери (Инджиль)

Сепильген шейлернинъ ольчюлери ве шингенлик ольчюлери

Инджиль девринде къулланылгъан агъырлыкъ ольчюлери ве акъчалар

Инджиль деври хронологиясы (м.э. 30 – м.с. 100 с.)

Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Теврат ве Зебур китапларында олгъан Иса Месих акъкъында базы пейгъамберликлер ве оларнынъ беджерилюви

Хариталар

- Хариталар
- Къадимий девир
- Мысырдан чыкъыш ёлу
- Фелестин Иса Месих яшагъан заманда
- Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

- Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Римге сефери